علويان را بر پا دارند ، گرچه القائد بالله ابوالفضل ، اقداماتى در ساختن مدارس ، مساجد و خانقاه انجام داد و موقوفاتى براى آنها قرار داد . « 1 » 3 . تحولات سياسى و اجتماعى هجرت علويان به ايران حضور و استقرار علويان و سادات در طبرستان و ديلم ، سبب امتزاج خونى دو عنصر قومى عرب و ايرانى ، و از آن مهم‌تر ، تحكيم و تثبيت تشيّع در ميان ايرانيان شد . تشكيل دولتى علوىتبار و زيدى مذهب در ايران ، آن هم بنا به خواست مردمان بومى طبرستان و ديلمستان ، خود ، سنگ بناى رشد و گسترش سريع سياسى - مذهبى تشيّع در ايران گرديد و با زوال آن دولت علوى زيدى ، دولتى مقتدر كه پايه گذارانش ايرانيان بودند سر برآورد ، يعنى دولت مقتدر آل بويه كه بر بخش وسيعى از قلمرو شرقى جهان اسلام ، سايه گستردند . حسن بن زيد براى برقرارى عدالت ، بسيار كوشيد و امنيت جامعه را تضمين كرد و بعضى از مردم شرورِ ديلم را ابتدا نصيحت و سپس مجازات كرد . عملكرد حسن بن زيد و پس از آن محمد بن زيد در منطقه ، موجب شد تا مورد توجّه مردم قرار گيرند . محمد بن زيد به مرقد امامان و سادات احترام مىگزاشت و سالانه ، سى هزار درهم به مرقد اميرالمؤمنين على ( ع ) و امام حسن ( ع ) و امام حسين ( ع ) و ساير سادات و نزديكان خويش مىفرستاد . وقتى متوكل ، مراقد ائمه ( ع ) را ويران كرد ، او نخستين كسى بود كه به تعمير آنها اقدام كرد و هداياى سخاوتمندانه‌اى براى علويان بيرون از قلمرو خويش فرستاد و نزد شيعيان محبوبيت بسيارى پيدا كرد . پس از شهادت محمد بن زيد ، طبرستان براى مدّتى در دست سامانيان بود تا آنكه ناصر كبير با حمايت مردم ، بار ديگر دولت علويان را تشكيل داد . پس از وى در روزگار حسن بن قاسم ، مردم در رفاه و آسايش بودند و به كارهاى آنان رسيدگى مىشد . « 2 »

--> ( 1 ) . همان ، ص 22 به نقل از تاريخ طبرستان و رويان و مازندران ، ص 150 ؛ تاريخ طبرستان ، ص 272 ؛ و 146 و 151 ؛ تاريخ طبرستان ، ص 284 و 155 . ( 2 ) . همان ، ص 23 - 24 به نقل از تاريخ طبرستان ، ص 238 ؛ تاريخ طبرستان و رويان و مازندران ، ص 136 ؛ تاريخ طبرستان ، ص 252 و 95 ؛ تاريخ ايران از اسلام تا سلاجقه ، ج 4 ، ص 181 ؛ تاريخ طبرستان و رويان و مازندران ، ص 150 .