ابوالقاسم شاكر

108

تاريخ تشيع در ايران (فارسى)

مشى معين او دارد ، آغاز كرد و براى كارگزاران خود ، دستورالعملى بدين شرح صادر كرد تا بدان عمل كنند : يك . به كتاب و سنت پيامبر ( ص ) و آنچه كه به طور يقين از امير مؤمنان على ( ع ) در اصول و فروع رسيده عمل شود . دو . حضرت على ( ع ) را بر همهء امّت برتر بدانند . سه . مردم را از اعتقاد نسبت به جبر و تشبيه ، به شدت بازدارند و از دشمنى با موحّدان كه به عدل و توحيد معتقدند ، برحذر باشند . چهار . « بسم الله الرحمن الرحيم » را با صداى بلند ( به جهر ) در نمازها بخوانند . پنج . در نماز صبح ، قنوت را به جا آورند . شش . براى نماز ميت ، پنج تكبير بگويند . هفت . هنگام وضو گرفتن ، مسح كفشها را ترك كنند . هشت . « حى على خير العمل » در اذان و اقامه گفته شود . « 1 » حسن بن زيد ، با اين منشور به تبيين حكومت دينى خود پرداخت و مبلّغانى را به شهرها روانه كرد . شاعرى در مدح او قصيده‌اى خواند كه مطلع آن ، اين بود : « اللّهُ فردٌ وَابنُ زَيْدٍ فَرْدٌ » داعى كبير بر او فرياد زد كه : خاك بر دهانت ! چرا نمىگويى : « اللّهُ فَرْدٌ وَابنُ زيدٍ عبدٌ ؟ » سپس از تختى كه بر آن نشسته بود ، خود را بر زمين انداخت و صورت خود را بر خاك ماليد و خداى را تسبيح كرد و گفت : « خدا ، يكى است و پسر زيد هم بنده است ! » « 2 » داعى كبير ، فقيهى دانشمند بود و تأليفاتى از جمله كتاب الجامع فى الفقه ، كتاب البيان والحجّة فى الإمامة داشته است و پايه‌هاى علمى ، فقهى و عقيدتى شيعه با تأليفات او در طبرستان ، استوار شد . از برخى گزارشها به دست مىآيد كه پيش از تشكيل دولت علوى ، برخى از مناطق طبرستان از جمله گرگان پيرو شيعهء امامى بوده‌اند . سختگيريهاى داعى نسبت به مخالفان مذهب ، نشانهء

--> ( 1 ) . تاريخ تشيع در ايران ، ج 2 ، ص 16 - 18 به نقل از محلى ، ابوالحسن حميد بن احمد ، حدائق الوردية فى مناقب ائمة الزيديه ، ص 197 ؛ تاريخ طبرستان ، ص 228 - 229 ؛ تاريخ طبرستان و رويان و مازندران ، ص 130 . ( 2 ) . همان ، ص 18 - 19 ، به نقل از تاريخ طبرستان ، ص 240 ؛ الكامل فى التاريخ ، ج 6 ، ص 338 ؛ تاريخ رويان ، ص 68 ؛ مروج الذهب . . . ، ج 4 ، ص 251 - 253 .