على رفيعى

30

تاريخ تحليلى پيشوايان (ع) (فارسى)

گفته شد : قريش استدلال كردند كه آنان از درخت رسولند . امام عليه السلام فرمود : به درخت استدلال كردند ( و خلافت را بردند ) ولى ميوه‌اش را ( كه خاندان رسول هستند ) تباه كردند . « 1 » امير مؤمنان عليه السلام در اين بيان كوتاه امّا مستدلّ و استوار ضمن سلب صلاحيّت انصار و مهاجران براى احراز مقام پيشوايى امت ، شايستگى خويش را براى جانشينى پيامبر صلى الله عليه و آله به عنوان ميوه درخت رسالت اثبات كرد . 2 - امير مؤمنان عليه السلام پس از فراغت از دفن پيامبر صلى الله عليه و آله همراه تعدادى از بنىهاشم و ديگران در مسجد نشسته بودند . برخى از ياران ابوبكر به حضور آنان رسيده و از ايشان خواستند همچون ديگران با ابوبكر بيعت كنند و گرنه درباره آنان با شمشير حكم خواهند كرد . امام عليه السلام در پاسخ آنان فرمود : من براى اين بيعت سزاوارترم . شما بايد با من بيعت كنيد . شما به موجب خويشاوندى با رسول خدا صلى الله عليه و آله خلافت را از انصار گرفتيد . آنان هم اين حق را به شما تسليم كردند . من نيز با شما چنين استدلال مىكنم . من در زمان حيات رسول خدا صلى الله عليه و آله و نيز هنگام رحلت او ، نزديك‌ترين فرد به آن حضرت بودم . من ، وصىّ ، وزير وحامل علم اويم . . . . من به كتاب خدا و سنّت پيامبر صلى الله عليه و آله از همه آشناترم و فرجام كارها را بهتر از همه شما مىدانم ، و ثبات قدمم از شما بيشتر است . پس بر سر چه نزاع داريد ؟ ! 3 - سخنرانى امام عليه السلام در جمع مهاجر و انصار . در بخشى از سخنان آن حضرت آمده است : اى مهاجران و انصار ! خدا را در نظر بياوريد و عهد و ميثاق پيامبر صلى الله عليه و آله را درباره من

--> ( 1 ) - نهج‌البلاغه ، صبحى صالح ، خطبه 67 . سيد رضى پس از نقل اين سخن امير مؤمنان عليه السلام : واعَجَباهُ ! اتَكونُ الخِلافَةُ بِالصَّحابَةِ وَالْقَرابَة - آيا خلافت با همصحبتى و خويشاوندى به دست مىآيد ؟ - مىنويسد : شعرى از امام عليه السلام در اين باره نقل شده است : فَانْ كُنْتَ بَالشُّورى مَلَكْتَ امُورَهُمْ * فَكَيْفَ بِهذا وَالْمُشيرُونَ غُيَّبٌ وَ انْ كُنْتَ بِالْقُرْبى حَجَجْتَ خَصيمَهُمْ * فَغَيْرُكَ اوْلى بِالنَّبِىِّ وَ اقْرَبُ اگر به وسيله شورا زمام امور امت را به دست گرفته‌اى ( بايد بگويم : ) اين چه شورايى بود كه رأى دهندگان ( و صاحب‌نظران اصلى ) در آنجا نبودند . و اگر از راه خويشاوندى با پيامبر صلى الله عليه و آله با آنان احتجاج كردى ، ديگران از تو به پيامبر صلى الله عليه و آله نزديك‌تر و ( در نهايت براى احراز مقام خلافت ) سزاوارتر بودند . همان ، ص 502 .