پيام امامت را در سطح گسترده‌ترى به مردم ، حتى ملل غير مسلمان ، ابلاغ كند و حقايق و معارف بسيارى را كه در طول 150 سال ، جز در خفا و با تقيّه و به خصّيصين گفته نشده بود با فرياد بلند از تريبون خلافت به گوش همگان برساند . در پرتو اين اقدام امام عليه السلام اهل بيت پيامبر صلى الله عليه و آله كه هشتاد سال آشكارا بر منبرها دشنام داده مىشدند همه جا با عظمت و نيكى ياد شدند و فضائلشان بر زبان‌ها جارى شد . دوستانشان از اين موقعيّت ، روحيّه گرفتند ، ناآگاهان با ايشان آشنا شده به آنان گرايش يافتند و دشمنانشان ، احساس زبونى و شكست كردند . حتّى طرّاح مسأله ولايتعهدى پس از اندك زمانى دريافت كه در اين بازى نه‌تنها چيزى به دست نياورده كه زيان هم كرده است و اگر دير بجنبد اساس حكومتش بر باد خواهد رفت . تلاش‌هاى مذبوحانه هر چه از زمان ولايتعهدى امام رضا عليه السلام مىگذشت ، مأمون بيشتر احساس زيان و شكست مىكرد ؛ از اين رو ، در واكنش به سياست‌ها و تدابير امام رضا عليه السلام در طول مدت ولايتعهدى دست به يك سلسله اقدامات مذبوحانه‌اى زد كه مهم‌ترين آنها عبارت است از : 1 - جلوگيرى از نشر فضائل امام عليه السلام در ميان مردم و بىاعتبار كردن شخصيّت اجتماعى آن حضرت : جلوگيرى رجاء بن ابىضحّاك از نقل فضائل اخلاقى امام براى مردم ، « 1 » وادار كردن افراد بدخواه به تحقير امام در انظار ، « 2 » و تشكيل مجالس بحث و مناظره براى حضرت با انديشمندان ملل مختلف در همين راستا انجام مىگرفت . 2 - پخش شايعات عليه امام عليه السلام : از قبيل اين كه آن حضرت فرموده است : همه مردم بردگان ما هستند ، « 3 » يا حكم به حلّيت غنا از سوى آن حضرت . « 4 » 3 - وادار كردن امام رضا عليه السلام به عزيمت به سوى بغداد به تنهايى تا از اين طريق آن حضرت را در چنگال سرسخت‌ترين دشمنان خود قرار دهد و خود را از دست او راحت

--> ( 1 ) - ر . ك : بحارالانوار ، ج 49 ، ص 95 و عيون اخبار الرضا عليه السلام ، ج 2 ، ص 197 . ( 2 ) - ر . ك : دلائل الامامة ، ص 197 و عيون اخبار الرضا عليه السلام ، ج 2 ، ص 179 . ( 3 ) - ر . ك : بحارالانوار ، ج 49 ، ص 170 و عيون اخبارالرضا عليه السلام ، ج 2 ، ص 197 . ( 4 ) - ر . ك : مسند الامام الرّضا عليه السلام ، ج 2 ، ص 452 .