هم پيوسته ديده مىشود كه هر بخش آن ، مكمّل بخش قبلى است . اختلاف روش‌ها و سياست‌ها در اين مجموعهء واحد ، ناشى از اختلاف شرايط و اوضاع اجتماعى ، سياسى و فرهنگى مىباشد كه هر امامى با آن مواجه بوده است ، نه اختلاف در ديدگاهها و اهداف . نوشته حاضر در برگيرنده تاريخ سياسى همهء امامان معصوم و حضرت زهرا عليهم السلام است . در اين خصوص يادآورى چند نكته ضرورى است . 1 - روش مورخان اسلامى در گذشته چنين بوده كه در مقام تدوين و ترسيم تاريخ اسلام عصر امامت ، حكّام و زمامداران اموى و عباسى و زندگانى سراسر ظلم و جنايت آنان را محور قرار داده ، حوادث مهم ديگر تاريخى ، حتى زندگى پيشوايان معصوم عليهم السلام و مبارزات آنان را در حاشيه مطرح مىكردند . ولى ما در اين سلسله درس‌ها ، پيشوايان معصوم عليهم السلام و زندگانى آنان را محور قرار داده ، آن مقدار از زندگى و اقدامات خلفا و ديگر چهره‌هاى مؤثر در تاريخ را كه به‌گونه‌اى به زندگى سياسى ائمه عليهم السلام مربوط مىشد ، مورد تجزيه و تحليل قرار داده‌ايم . 2 - هر چند هدف اصلى ما در اين دوره آموزشى ، تجزيه و تحليل تاريخ سياسى اسلام و بيان مبارزات و موضع‌گيرىهاى ائمّه عليهم السلام در برابر حاكمان ستمگر معاصر خود و ديگر جريانات سياسى است ، نه شرح حال نويسى و وقايع‌نگارى ؛ ليكن در زندگى هر يك از امامان عليهم السلام اشاره‌اى به بعضى فضايل و مكارم اخلاقى آن اسوه‌هاى تقوا و فضيلت شده است تا سرمشقى سازنده و درسى آموزنده براى پيروان آنان بويژه پاسداران عزيز انقلاب باشد . 3 - برغم آن كه سعى بر اين بوده كه محتواى كتاب در حدّ دو واحد آموزشى باشد در پاره‌اى موارد به خاطر پيوستگى مطالب به همديگر ، مطلب ، بيشتر از حجم مورد نظر درآمده است كه در اين صورت ، استاد محترم مىتواند بعضى مطالب را به‌عنوان مطالعه آزاد قرار دهد . در پايان از حجج اسلام آقايان على رفيعى كه زحمت تدوين و تأليف كتاب را برعهده داشته ، حسينى شاهرودى ، استاد راهنما ، سيد عبدالفتاح نواب ، ناظر نهايى و برادر محمد نصيرى ويراستار محترم سپاسگزارى مىشود . معاونت متون آموزشى و كمك آموزشى گروه علوم انسانى