چه بسا دشمنان ضربه‌هاى جبران‌ناپذيرى بر مكتب اهل بيت عليهم السلام وارد مىساختند . هارون برغم آن كه مصلحت نمىديد در پى ارتكاب جنايت قتل موسىبن‌جعفر عليه السلام آشكارا برخوردى با على بن موسى عليه السلام داشته باشد ، ليكن فعّاليّت‌هاى گسترده و بىپرواى پيشواى هشتم عليه السلام و سعايت‌هاى پى در پى درباريان ، او را بر آن داشت تا تصميم به قتل آن حضرت بگيرد ؛ ولى با دعاى حضرت توطئه‌اش خنثى شد ، « 1 » اجل نيز چندان مهلتش نداد ؛ چه آن كه در سال 193 هجرى در جريان سفر به خراسان در سناباد طوس درگذشت « 2 » و پرونده 23 سال جنايتش بسته شد . فعاليّت‌هاى فرهنگى امام رضا عليه السلام نيز در اين دوره گسترده و چشمگير بود . امام عليه السلام در اين عرصه در برابر گروه‌هاى انحرافى موضع گرفت و حقايق را براى مردم آشكار ساخت . بعضى از اين گروه‌ها عبارت بودند از : الف - واقفيّه : امام رضا عليه السلام انديشه آنان را مخالف با اسلام قلمداد كرد و سردمداران اين انديشه خطرناك را از خود طرد نمود . بر اثر تلاش‌هاى امام عليه السلام گروه زيادى از فريب‌خوردگان اين فرقه مانند عبدالرحمان بن حجّاج ، ر فاعة بن موسى ، يونس بن يعقوب ، جميل بن درّاج ، حمّاد بن عيسى ، احمد بن محمد بن ابىنصر و حسن بن على وشّا به حق راه يافتند . « 3 » ب - ساير گروه‌ها از قبيل صوفيّه ، غلات ، مفوّضه ، خوارج و مدعيان امامت : حضرت در برخورد با هر يك از اين گروه‌ها ، ضمن تبيين امامت خود سعى مىكرد آنان را به حق رهنمون سازد . فعّاليّت‌هاى فرهنگى پيشواى هشتم به مدينه محدود نمىشد . آن حضرت ضمن سفرى كه به كوفه و بصره داشت با شيعيان اين دو شهر از نزديك تماس گرفت و حقايق را مستقيم به گوش آنان رساند . علاوه بر آن ، با دانشمندان ملل مختلف نيز به بحث و مناظره پرداخت . « 4 »

--> ( 1 ) - ر . ك : بحارالانوار ، ج 49 ، ص 116 . ( 2 ) - ر . ك : تاريخ الخلفاء ، ص 289 . ( 3 ) - الغيبة ، شيخ طوسى ، ص 47 . ( 4 ) - براى آگاهى بيشتر از جريان اين سفر رجوع كنيد به بحارالانوار ، ج 49 ، صص 73 - 81 .