را از خود به يادگار گذاشته كه در مجموعه‌هاى تاريخى ، حديثى و تفسيرى گرد آمده است . « 1 » گستره فعاليّت‌هاى فرهنگى تلاش‌هاى فرهنگى موسى بن جعفر عليه السلام به تبيين اصول و فروع مكتب محدود نمىشد ، بلكه ابعاد ديگرى نيز داشت كه مهم‌ترين آنها عبارتند از : الف - تربيت گروه زيادى از افراد مستعد : در منابع رجالى شمار پرورش‌يافتگان مكتب امام و راويان آن حضرت ، 160 ، 270 و 321 نفر ذكر شده است « 2 » كه به احتمال قوى ، منظور شاگردان زبده آن حضرت هستند نه همهء آنان . بعضى از ياران برجسته پيشواى هفتم عبارتند از : محمد بن ابى عمير ، على بن يقطين ، هشام بن حكم ، هشام بن سالم ، يونس بن عبدالرّحمان ، صفوان بن يحيى و على بن جعفر . ب - مبارزه با گروه‌ها و مسلك‌هاى ملحد و منحرف از خط امامت : در دوران امامت امام كاظم عليه السلام هر چند از سوى دستگاه خلافت عباسى بويژه مهدى و هادى با بعضى از گروه‌هاى فكرى مثل ملحدان و زنديقان مبارزه مىشد ؛ ليكن اين تلاش با انگيزه سياسى و با توسل به زور و سرنيزه انجام مىگرفت ؛ بدين جهت گروه زيادى به اتهام الحاد و زندقه‌گرايى به دست عوامل حكومت به قتل رسيده يا به زندان افكنده شدند ؛ « 3 » در صورتى كه پيشواى هفتم با انگيزه هدايت و روشنگرى و با تكيه بر منطق و استدلال به اين امر همّت مىگمارد . گاه نيز ياران خود را براى انجام اين مهمّ تشويق مىكرد . بعضى گروه‌هاى فكرى كه عليه آن‌ها موضع گرفت و ديدگاه‌هاى اعتقادىشان را نقد كرد

--> ( 1 ) - حجةالاسلام شيخ عزيزاللّه عُطاردى از محققان معاصر ، روايات رسيده از امام كاظم عليه السلام در موضوعات مختلف اسلامى را در مجموعه سه جلدى تحت عنوان « مسند الامام الكاظم عليه السلام » فراهم آورده كه در خور ستايش است . تأمل در اين مجموعه و موضوعات گوناگون آن خواننده را به عمق و عظمت كار فرهنگى موسى بن جعفر عليه السلام و نقش ارزنده‌اى كه آن حضرت در حراست از نهضت فرهنگى امام صادق عليه السلام و گسترش و شكوفايى آن ايفا كرده است واقف مىسازد . ( 2 ) - ر . ك : رجال شيخ طوسى ، صص 342 - 346 و حياةالامام موسى بن جعفر عليه السلام ، ج 2 ، صص 224 - 374 . ( 3 ) - براى آگاهى بيشتر ر . ك : البداية والنهايه ، ج 10 ، ص 153 و تاريخ الخلفاء ، ص 273 .