على رفيعى
166
تاريخ تحليلى پيشوايان (ع) (فارسى)
در اين حال پيرمردى با اشاره ما را به سوى خود فرا خواند . فكر كرديم جاسوسى از جاسوسان منصور است ؛ زيرا وى در مدينه جاسوسانى گمارده بود كه هر كس به خانهء امام صادق عليه السلام رفت و آمد مىكرد گردنش را مىزدند . ولى بر خلاف تصور ما ، او ما را به خانه موسى بن جعفر عليه السلام برد . از آن حضرت پرسشهايى نمودم و بر امامتش يقين حاصل كردم . سپس از او خواستم موضوع را با شيعيان درميان بگذارم و آنان را به سوى وى فراخوانم . امام عليه السلام اجازه داد جريان را با افراد انديشمند در ميان بگذارم و از آنان پيمان « كتمان » بگيرم چه آنكه افشا همان و كشتن همان . « 1 » دومين منشأ اختلاف ، مسأله اسماعيل فرزند امام صادق عليه السلام بود كه عدهاى از آن بهره بردند . از آنجا كه وى فرزند بزرگ امام عليه السلام بود ، بسيارى از شيعيان فكر مىكردند كه وى جانشين پدر خواهد بود . او در حيات امام صادق عليه السلام وفات كرد با اين حال عدهاى پس از آن حضرت با داعيههاى مختلف به وى روى آورده و فرقهاى به نام اسماعيليّه در شيعه به وجود آوردند . « 2 » پيگيرى نهضت جعفرى امام كاظم عليه السلام با توجه به شرايط سياسى حاكم صلاح نديد دست به اقدام سياسى حادّ بزند و آشكارا با حكومت منصور به ستيز برخيزد ؛ بلكه رهبرى و ارشاد علمى و فكرى دانشگاه جعفرى را در اولويت كارى خويش قرار داد و فرهنگ گسترده اسلامى را با آراء و نظريات خود پر بارتر ساخت . سيّد اميرعلى مىنويسد : امام صادق عليه السلام در سال 148 هجرى در مدينه درگذشت ولى مكتب علميى كه تأسيس كرده بود با رحلت او تعطيل نشد ، بلكه به رهبرى فرزند و جانشينش موسى كاظم عليه السلام ادامه يافت و شكوفا گرديد . « 3 »
--> ( 1 ) - رجال كشّى ، ج 2 ، ص 565 ، رديف 502 . ( 2 ) - نوبختى در فِرَق الشيعه ، صص 66 - 78 و طبرسى در اعلام الورى ، ص 292 انشعابات پديد آمده در ميان شيعيان پس از شهادت امام صادق عليه السلام را آوردهاند . ( 3 ) - مختصر تاريخ العرب ، ص 209 .