روز عرفه در حضور انبوه حاجيان ، گوياترين و جالب‌ترين نمونه اين موضع امام است : « ايُّهَا النَّاسُ ! انَّ رَسُولَ اللَّهِ كانَ الْامامَ ، ثُمَّ كانَ عَلِىُّ بْنُ ابى طالِبٍ ، ثُمَّ الْحَسَنُ ، ثُمَّ الْحُسَيْنُ ، ثُمَّ عَلِىُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ، ثُمَّ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِىٍّ ، ثُمَّ هَهْ » « 1 » مردم ! رسول خدا صلى الله عليه و آله پيشواى مردم بود ، پس از او على بن ابى طالب سپس [ حضرت امام ] حسن عليه السلام ، آنگاه [ امام ] حسين ، سپس على بن حسين و پس از آن محمد بن على ، آنگاه من پيشوا هستم ؛ مسائلتان را از من بپرسيد . امام عليه السلام - به گفته « عمرو بن ابى مقدام » راوى حديث - اين پيام را سه بار تكرار كرد ؛ سپس به سه جهت ديگر نيز رو كرد و در هر سه سمت ، سه بار آن را تكرار نمود ؛ بگونه‌اى كه در مجموع دوازده بار بيان فرمود ، و با اين اهتمام ، پيام امامت را با فريادى رسا به گوش مسلمانانى كه از سراسر بلاد اسلامى در مراسم حج شركت كرده بودند ، رساند . شهادت امام صادق عليه السلام تضاد و اصطكاك بين جبهه امامت به پيشوايى امام صادق عليه السلام و جبهه خلافت عباسى به سركردگى منصور ، روز به روز شديدتر و شكاف ميان دو طرف درگير عميق‌تر مىگشت . منصور در طول مدت دوازده سالى كه با امامت امام صادق عليه السلام معاصر بود يك لحظه از انديشه مبارزه با آن حضرت غافل نبود و به شيوه‌هاى مختلف ، سعى در محدود كردن فعاليّت‌هاى آن حضرت و بيرون كردن وى از صحنهء مبارزه با دستگاه خلافت و در نهايت ، شهادت او داشت . اعزام جاسوسان به مدينه به‌منظور گردآورى سند عليه امام ، مأمور كردن والى مدينه به آتش زدن خانهء حضرت ، احضارهاى مكرّر پيشواى شيعيان به مركز خلافت و سرازير كردن سيل تهمت‌ها و افترائها بسوى آن گرامى ، همه در راستاى همين سياست انجام مىگرفت . با اين حال نتوانست وجود پيشواى شيعيان را - كه آوازه‌اش در همه جا پيچيده بود - تحمّل كند و تصميم گرفت آن بزرگوار را به شهادت برساند . امام صادق عليه السلام در 25 شوّال ،

--> ( 1 ) - بحارالانوار ، ج 47 ، ص 58 . علّامه مجلسى در ذيل حديث شريف و در توضيح واژه « هَهْ » مىنويسد : اين واژه لغت محلّى برخى از قبايل عرب است و معنايش چنين است : « انَا فَاسْأَلُونى » .