على رفيعى
152
تاريخ تحليلى پيشوايان (ع) (فارسى)
2 - مكاتب مادّى امام صادق عليه السلام با بيانات و رهنمودهاى كلّى در زمينهء مسائل اعتقادى ، مناظرات رسمى با سران گروههاى الحادى و برخوردهاى موردى به مبارزه با تفكر زنديقان و مادىگرايان پرداخت و از اصول و مبانى اعتقادى مكتب تشيع پاسدارى كرد . شرايط سياسى دوران امامت امام صادق عليه السلام از نظر سياسى ، از اهميّت و موقعيّت ويژهاى برخوردار بود ؛ تا آنجا كه در سياستها و موضعگيرىهاى آن حضرت در ارتباط با جريانات سياسى و مسائل فرهنگى نقش بسزايى داشت ، از اين رو ، براى شناخت نقش امام صادق عليه السلام در پاسدارى از مكتب تشيع و گسترش فرهنگ شيعى لازم است نسبت به اوضاع و شرايط سياسى - اجتماعى آن عصر شناخت اجمالى داشته باشيم . جامعهء اسلامى در دوران امامت پيشواى ششم با فراز و نشيبها و تحولات سياسى - اجتماعى مهمّى همراه بود . مورخان بخش پايانى قرن نخست هجرى و نيمه آغازين قرن دوّم را دوره بىثباتى سياسى و بروز قيامها و شورشها در جامعهء اسلامى ثبت كردهاند . زمام كشور اسلامى در نيمهء دوم قرن نخست و اوائل قرن دوّم هجرى در دست غاصبانه و بىكفايت بنىاميّه از خاندان « سفيان » و « حكم » بود . موضعگيريها و اقدامات كينهتوزانهء حاكمان اموى و كارگزاران آنان عليه اسلام ناب و جبهه امامت ، جنايات هولناك و انتقامجويانه آنان در حق آزاديخواهان و حقطلبان بويژه شيعيان و علويان ، تشديد جوّ خفقان و كشتار در سطح جامعه ، وارد آوردن فشار اقتصادى توانفرسا بر تودههاى مردم ، بىكفايتى و خودكامگى و قدرتطلبى زمامداران اموى همه از عواملى بود كه در دامن زدن به فتنهها و قيامهاى مردمى و تحولات سياسى پى در پى در جامعه و حتّى درون دستگاه خلافت ، مؤثر بود . هشام بن عبدالملك نخستين زمامدار معاصر امام صادق عليه السلام كه به سياستمدارى و خشونت معروف است ، هيچ حرمتى براى جان مسلمانان قائل نبود و با كوچكترين بهانهاى آنان را مىكشت ، در اين ميان شيعيان و پيروان اهل بيت عليهم السلام بيشترين فشار و آزار