على رفيعى

124

تاريخ تحليلى پيشوايان (ع) (فارسى)

آن بهره‌گيرى از سلاح دعا است . دعاهايى كه از امام چهارم وارد شده و هم اكنون در دسترس است از مجموع دعاهايى كه از پيامبر صلى الله عليه و آله و بقيّه امامان رسيده بيشتر است . بيشتر دعاهاى آن حضرت در مجموعه‌اى به نام « صحيفهء سجاديّه » كه زبور آل محمد صلى الله عليه و آله « 1 » و انجيل اهل بيت عليهم السلام « 2 » نام گرفته ، گرد آمده است . اتخاذ اين روش از سوى امام عليه السلام در آن شرايط دو جنبه داشت : نخست جنبه سياسى كه در آن جوّ اختناق ، اولًا حكومت به ماهيّت سياسى ، عقيدتى و اخلاقى آن پىنمىبرد و گمان مىكرد امام عليه السلام به خاطر گرفتارىهاى فراوانى كه برايش پيش آمده از دنيا روى گردانده با دعا به اصلاح امر آخرت خويش پرداخته است ؛ در نتيجه كارى به حكومت و مسائل سياسى ندارد . ثانياً بر فرض آنكه حكومت به اين حركت آرام ولى عميق و كوبنده امام عليه السلام پى مىبرد ، نمىتوانست اعتراض كند ؛ زيرا اين اعتراض براى مردم نه تنها قابل قبول نبود بلكه زننده مىنمود و خشم و نفرت عمومى مردم را بيش از پيش متوجه دستگاه خلافت اموى مىكرد . و ديگر ، جنبهء آموزشى و تربيتى آن به عنوان عامل ارتباط ميان بنده و خدا و بريدن از خود و همه قدرتهاى پوشالى و پيوستن به قدرت لايزال الهى است . توجه و انديشه در مضامين بلند دعاهاى رسيده از امام زين‌العابدين عليه السلام بسيارى از مسائل مبهم را در زمينهء اعتقادات ، اخلاقيات و سير و سلوك براى ما روشن مىكند . و تعليمات فراوانى را به افراد بشر در هر نقطه و از هر مذهب ، به‌ويژه امّت اسلامى مىدهد . از مسائل خداشناسى گرفته تا مسأله نبوت ، امامت ، نظام رهبرى و حكومت ، اخلاق ، حقوق مدنى ، احكام و آداب و سنن . 2 - تبيين و تثبيت امامت مسأله امامت ، با همه جايگاه بلندى كه در نظام اعتقادى اسلام دارد پس از رحلت پيامبر صلى الله عليه و آله مورد بىاعتنايى و انزواى گردانندگان دستگاه خلافت قرار گرفت و در دوران

--> ( 1 ) - معالم العلماء ، ابن شهرآشوب ، ص 125 ، شرح حال : متوكل بن عمير بن متوكل . ( 2 ) - همان ، ص 131 ، شرح حال : يحيى بن على بن محمد بن حسين رقّى .