غارت و هتك حرمت ناموس مسلمانان پرداختند و جنايات فراوانى مرتكب شدند . 3 - قيام مختار كه در سال 66 هجرى و به انگيزه خونخواهى امام حسين در كوفه صورت گرفت . مختار پس از تسلط بر كوفه و نواحى آن به نبرد با عبيداللّه پرداخت و در يك لشكر كشى ، وى و بسيارى از سران اموى و قاتلان امام حسين عليه السلام را به هلاكت رسانيد . حفظ ميراث امامت اين همه ، بخشى از آثارى بود كه خون مقدس امام حسين عليه السلام و در پى آن تلاش‌هاى طاقت‌فرساى پيام‌آوران كربلا و در رأس آنان امام سجاد عليه السلام ، در جامعه اسلامى بر جاى گذاشت و منجر به بيدارى شعور دينى و خودآگاهى وجدانهاى زنده شد ، ليكن تا رسيدن به وضع مطلوب و تحول بينش‌ها و نگرش‌ها در اصول و مبانى فكرى و اعتقادى جامعه و دگرگون شدن ارزش‌ها و قرار گرفتن آنها در بستر اصلى خود ، هنوز راه دراز و دشوارى در پيش بود . اين بود كه رسالت امام سجاد عليه السلام به همين جا خاتمه نيافت . حضرت به‌خوبى مىدانست كه جامعه اسلامى از نظر فكرى و فرهنگى نياز به بازسازى اساسى دارد و اين امكان ندارد جز آنكه نيروهايى با فرهنگ و تربيت‌هاى بايسته اسلامى تربيت شوند و انواع مسائل تربيتى - فردى و اجتماعى - و اعتقادى در سطح جامعه نشر پيدا كند ؛ نگرانىها ، بهت‌زدگىها ، يأس‌ها و توقف‌ها جاى خود را به اطمينان ، اميد و تحرك و پويايى بدهد . شيعيان با بيدادگرىهاى امويان آشنا و در حيات سياسى خود از سوى دشمن طعم انواع شكنجه و ظلم و تعقيب و قتل را چشيده بودند ، ليكن با پديد آمدن حادثه عاشورا ، ديدند سياست ، سياستى ديگر و فاجعه از آنچه تاكنون حدس مىزدند عميق‌تر است ، كسى باور نمىكرد كار به اينجا بكشد . اين ناباورى حتى در كلام حضرت زينب عليها السلام منعكس شده است : ما تَوَهَّمْتُ يا شَقيقَ فُؤادى * كانَ هذا مُقَدَّراً مَكْتُوباً « 1 » اى پاره قلب من ! نمىپنداشتم كه چنين سرنوشتى برايت مقدر باشد .

--> ( 1 ) - بحارالانوار ، ج 45 ، ص 115 .