حقيقت زهد عبارت است از روى گرداندن و اعراض از دنيا با تمام وجود و نداشتن دلبستگى به آن و مظاهر و مناصبش ؛ و به تعبير بعضى از روايات ، حدّ و مرز زهد همان است كه قرآن بيان كرده است . « لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى مافاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحوُا بِما آتيكُمْ » « 1 » براى آنچه از دست داده‌ايد تأسف نخوريد و به آنچه به شما داده است دلبسته و شادمان نباشيد . مسألهء شناخت ماهيّت دنيا و مناصب و مظاهر آن و نيز ماهيت آخرت و نعمتهاى ارزنده و جاويد آن در مقايسه با دنيا ، نقشى مؤثر و اساسى در گرايش و دلبستگى انسان به دنيا و يا اعراض و دلبستگى پيدانكردن به آن كه همان مفهوم زهد است ، دارد . و از آنجا كه امامان ، از جمله امام صادق ( ع ) بالاترين و عميقترين شناخت را از ماهيّت دنيا و آخرت و نعمتها و لذّتهاى مادى و معنوى دنيوى و اخروى دارند ، بالاترين مرتبهء زهد را نيز دارا مى باشند ؛ از اين رو ، تنها در حدّ ضرورت و كمك گرفتن از آن براى دستيابى به مقام قرب و رضوان الهى از دنيا بهره مىجستند . براى شناخت مقام زهد پيشواى ششم ( ع ) علاوه بر اين اصل اساسى و كلّى كه در مورد همهء امامان صادق است ، دو راه ديگر نيز وجود دارد : نخست ، سيره عملى آن حضرت و ديگرى سخنان ارزشمندى كه در اين ارتباط بيان داشته است ، چه آنكه از ديدگاه ما سخنان آن بزرگواران در موضوعى بيانگر چگونگى رفتار و جهت‌گيرى عملى آنان در آن موضع است ؛ همچنانكه عمل آنان تفسير عينى سخنان ايشان است . در سيرهء امام صادق ( ع ) آمده است كه آن حضرت در زير لباسهايش پيراهنى زبر و خشن مىپوشيد و روى آن يك جبّهء پشمين و بر روى آن ، پيراهنى زبر بر تن مىكرد . و وقتى علت اين كار را از او پرسيدند ، حضرتش تأسى به سيره نياكان خود را مطرح كرد و

--> ( 1 ) - حديد ، آيهء 23 .