هر دو تفكر انحرافى « اشاعره » و « معتزله » را كه يكى قائل به جبر و ديگرى قائل به تفويض بود ، نفى كرد و با اين رهنمود ، پيروان خود را از آشفتگى و حيرت و فرو افتادن در دام هر يك رهايى بخشيد . 2 - مرجئه : فرقهء مرجئه پس از شهادت امير مؤمنان ( ع ) پديد آمد . اين گروه در ابتدا با انگيزه‌اى سياسى به وجود آمد و امويان در پديد آوردن آن نقش مؤثرى داشتند . « 1 » آنان ايمان را تنها اعتقاد قلبى مىدانستند و معتقد بودند با وجود ايمان ، هيچ گناهى به انسان زيان نمىرساند . كسى كه در دل مؤمن به خدا باشد ، هر چند با زبان اظهار كفر نمايد يا در عمل بت بپرستد و يا طبق آيين يهود و نصارا رفتار كند ، چون از دنيا رود اهل بهشت خواهد بود . « 2 » مرجئه با اين اعتقاد سخيف ، افراد را در ارتكاب گناهان جرى مىساختند و پشتيبان و ياور ستمگران بودند . امامان عليهم السّلام در تعليمات خود ، همواره بر اين نكته تأكيد داشتند كه ايمان و اعتقاد قلبى توأم با عمل است و مؤمن واقعى كسى است كه گفتار و كردارش تأييد كننده ايمان او باشد . « 3 » به عنوان نمونه ، از امام صادق ( ع ) سؤال شد حقيقت ايمان چيست ؟ فرمود : « ايمان عبارت است از اقرار به زبان ، اعتقاد در قلب و عمل به اعضا و جوارح . » « 4 » علاوه بر اين رهنمودهاى كلّى ، در خصوص « مرجئه » نيز بيانات صريحى دارند . عمر بن معمّر مىگويد : امام صادق ( ع ) فرمود : خداوند ، قدريّه را لعنت كند ، خداوند حروريّه ( خوارج ) را از رحمت خود دور گرداند . خداوند مرجئه را لعنت كند ، خدا مرجئه را لعنت كند .

--> ( 1 ) - در بخش تاريخ زندگى امام باقر ( ع ) مسأله سياسى بودن پيدايش مرجئه و علت حمايت امويان از اين فرقه با تفصيل بيشتر مورد بحث قرار گرفته است . براى آگاهى بيشتر بدانجا رجوع كنيد . ( 2 ) - ر . ك : الفصل فى الملل و الاهواء و النحل ، ج 4 ، ص 204 - 205 . ( 3 ) - براى آگاهى از اين روايات ، به بحار الانوار ، ج 66 ، ص 72 ، حديث 26 و ص 73 ، حديث 28 و كنز العمال ، ج 1 ، ص 23 ، حديث 2 و 3 و ص 25 ، حديث 11 رجوع كنيد . ( 4 ) - بحار الانوار ، ج 66 ، ص 73 .