على رفيعى

198

تاريخ زندگانى امام صادق (ع) (فارسى)

سوگند به خدا ! من دانش قرآن را از آغاز تا انجامش مىدانم . گويى تمام مطالب و علوم آن در مشت من است . در قرآن خبر آسمان ، خبر زمين ، خبر گذشته و خبر آينده وجود دارد . خداى عز و جل مىفرمايد : در آن بيان هر چيزى هست . 2 - امام ( ع ) پس تلاوت آيهء 40 از سوره نحل مربوط به آصف بن برخيا كه عالم به بخشى از كتاب بود و به حضرت سليمان گفت : پيش از آنكه چشم بر هم زنى آن ( تخت بلقيس ) را نزد تو خواهم آورد ، انگشتان دستش را گشود و بر سينه‌اش نهاد و فرمود : به خدا سوگند ، تمامى دانشهاى قرآن نزد ماست . « 1 » علم كلام علم كلام ، علمى است كه از هستى ، يكتايى خدا ، صفات او ، نبوت ، امامت ، معاد ، عدل و ديگر موضوعات اعتقادى بر مبناى عقل و استدلال بحث مىكند . بحث و بررسى عقلى و كلامى درباره مسائل و موضوعات اعتقادى پس از رحلت رسول خدا ( ص ) با اختلاف مسلمانان بر سر مسأله امامت در جامعهء اسلامى پديد آمد . امير مؤمنان ( ع ) نخستين كسى است كه در موضوع هستى و لوازم آن ، وجود صانع و يكتايى او و نيز صفات خداوند و ديگر موضوعات اعتقادى به برهان عقلى و استدلال و منطق تمسك جسته است . خطبه‌هاى نهج البلاغه در بر دارنده استوارترين و جامع ترين برهانها و استدلالهاى عقلى و منطقى در زمينهء مسائل اعتقادى است . با پيدايش و گسترش مذاهب و فرقه‌هاى گوناگون در مسائل اعتقادى مثل : معتزله ، اشاعره ، مرجئه و . . . در دوران امامت امام باقر و امام صادق ( ع ) ، مسائل كلامى جايگاه ويژه‌اى پيدا كرد ، و علم كلام در ميان ديگر علوم مورد توجه خاص پيشواى ششم ( ع ) قرار گرفت . در ميان دانشجويان دانشگاه جعفرى افراد زبده‌اى بودند كه رشتهء تخصصى آنان مسائل كلامى بود ، مثل : هشام بن حكم ، هشام بن سالم ، حُمْران بن اعْيَن ، مؤمن طاق و

--> ( 1 ) - اصول كافى ، ج 1 ، ص 229 .