3 - اگر امام ( ع ) در قيام عمويش شركت مىكرد ، به گمان قوى سرنوشتى همچون سرنوشت زيد پيدا مىكرد ، بدون آنكه از شهادتش نتيجهء مطلوب گرفته شود ؛ بلكه اين زيان جبران ناپذير را نيز در پى داشت كه امت اسلامى براى هميشه از آنهمه علوم و معارفى كه از سرچشمهء زلال وجود مباركش جوشيد محروم مىگشت . خلاصه در دوران امامت پيشواى ششم قيامهاى مختلفى صورت گرفت كه آن حضرت در هيچيك از آنها شركت نداشت ، ليكن نسبت به بعضى از آنها مثل قيام زيد موضع مثبت داشت و ضمن حمايتهاى مادى و معنوى از آن ، مردم را به حمايت و شركت در نهضت وى ترغيت مىكرد . براى اثبات اين مطلب دلائل و شواهد زيادى مىتوان ذكر كرد از جمله : 1 - شخصيت والاى زيد كه امام صادق را حجت خدا و واجب الطاعة مىدانست ، طبعاً بدون مشورت و اجازه او دست به چنين اقدامى نمىزد . 2 - روايات زيادى كه از امام صادق ( ع ) و جز ايشان در عظمت شخصيت زيد و تجليل از قيام او رسيده است . 3 - تصريح فقهاى بزرگ شيعه از قبيل شهيد اول ، علامّه مامقانى و آيةاللّه العظمى خوئى بر مأذون بودن وى از سوى امام صادق ( ع ) . عدم شركت امام صادق ( ع ) در قيام زيد ممكن است روى جهات ذيل باشد . 1 - در صورت شركت ، امام نبود بلكه مأموم و پيرو بود و اين دور از شأن امامت است . 2 - در آن شرايط ، حركت نظامى نمىتوانست تأمين كننده اهداف عالى امام صادق ( ع ) باشد . 3 - امام ( ع ) در صورت شركت در قيام به شهادت مىرسيد ، بدون آنكه شهادتش اثر لازم و مطلوب را داشته باشد . پرسش 1 - موضع امام صادق ( ع ) در قبال قيامهايى كه در دوران امامتش رخ داد چه بود ؟