بلند شد . پس از مرگ معاويه ، هزاران نفر به امام حسين ( ع ) نامه نوشتند و آن حضرت را براى به دست گرفتن حكومت به كوفه دعوت كردند . پس از شهادت آن حضرت ، جمع زيادى به گروه انتقامگيران پيوستند و بر ضدّ حكومت اموى شوريدند . رواج و گسترش روزافزون گرايشهاى شيعى و ابراز محبّت به خاندان نبوّت در اين دوران جز در سايه يك فعّاليّت حساب شده تشكيلاتى از سوى گروه شيعيان به رهبرى امام زمان خود ، ممكن و معقول نبود . تبليغات حساب شدهء دستگاه مسلّط اموى را جز با تبليغات حساب شدهء ديگرى كه از طرف يك جمع پيوسته ، متّحد و متشكل ، پنهانى اداره شود ، نمىشد پاسخ گفت . پس از واقعهء كربلا و شهادت امام حسين ( ع ) فعّاليت سازمان يافته شيعيان در عراق به مراتب منظم‌تر و پرتحرك‌تر شد . يكى از نويسندگان معاصر مىنويسد : جمعيت شيعه پس از شهادت امام حسين ( ع ) ، همچون يك جمع متشكل و سازمان يافته كه پيوندهاى سياسى و عقايد مذهبى به آن يكپارچگى مىداد و از اجتماعات خاص خود و نيز رهبران و نيروهاى نظامى برخوردار بود ، ظاهر گشت و جمعيت توّابين نخستين نمودار چنين جمعى بود . « 1 » در پرتو تلاشهاى پنهانى و به ظاهر آرام امام سجّاد ( ع ) اين جمع ، عناصر بالقوّه خود را بازيافته و گسترش داد . امام صادق ( ع ) در سخنى به اين مطلب اشاره كرده مىفرمايد : « ارْتَدَّ النَّاسُ بَعْدَ الْحُسَيْنِ عَلَيْهِ السَّلامُ الّا ثَلاثَةٌ : ابوُ خالِدِ الْكابُلى وَ يَحْيَى بْنُ امِّ الطَّويلِ وَ جُبَيْرُ بْنُ مُطْعِمٍ ، ثُمَّ انَّ النَّاسَ لَحِقوُا وَ كَثُرُوا » « 2 » پس از ( شهادت ) حسين بن على ( ع ) ، همه از راه بازگشتند جز سه نفر : ابوخالد كابلى ، يحيى بن ام طويل و جبير بن مطعم ، بعدها مردم ديگر به آنها پيوستند و جمع شيعيان انبوه گشت .

--> ( 1 ) - جهاد الشيعه ، دكتر سميرت مختار ليثى ، ص 27 ، انتشارات شبسترى ، قم . ( 2 ) - بحارالانوار ، ج 46 ، ص 144 و رجال كشى ، ج 1 ، ص 338 .