خلاصه باترسيم شرايط سياسى و فرهنگى دوران امامت امام صادق ( ع ) ، اين سؤال مطرح است كه امام ( ع ) درقبال اين شرايط چه موضعى اتخاذ كرد ؟ دو راه در پيش روى امام وجود داشت : مبارزه مسلحانه به منظور به دست گرفتن حكومت ومبارزه اعتقادى - فرهنگى . درآن شرايط دستيابى به حكومت از طريق نظامى براى امام ( ع ) امكان نداشت ؛ از اين رو ، راه دوم را برگزيد . مهمترين علل عدم اقدام نظامى امام ( ع ) در برابر حكومت امويان و عباسيان عبارت بود از : 1 - نداشتن يار و ياور 2 - عدم صداقت عباسيان امام ( ع ) هر چند واجد صلاحيتهاى رهبرى بود ، ليكن براى پيروزى برد و جبهه امويان و عباسيان و درنهايت قبضه كردن حكومت ، نيازمند حمايتهاى مردمى بود . مردم آن دوران هر چند از نظر عاطفى علاقه مند به خاندان پيامبر ( ص ) بودند ، ولى براثر دورى از تربيتها وتعاليم اسلام و غوطه ور شدن درمظاهر فساد و گناه ، آمادگى لازم براى مبارزه باوضع موجود و تشكيل حكومت اسلامى نداشتند . و اگر امام ( ع ) اقدام به تشكيل حكومت مىكرد ، چه بسا از ناحيهء همين مردم با مخالفت و كارشكنى مواجه مىشد ، آنسان كه اميرمؤمنان ( ع ) شد . بهره مند نبودن امام ( ع ) از امّت مكتبى ومقاوم ، اختصاص به مردم عادى نداشت ؛ بلكه علويان نيز - بجز زيدبن على - به جاى حمايت از امام صادق ( ع ) بيشتر درانديشهء به قدرت رسيدن خود بودند . علت ديگر امتناع امام از دست زدن به قيام مسلحانه ، عدم صداقت دعوتگران عباسى در دعوتشان به « الرضا من آل محمّد » بود . ابو مسلم و ابوسلمه هرچند به ظاهر براى پذيرش خلافت امام صادق ( ع ) وحمايت از آن حضرت ، اعلام آمادگى كردند ، ولى اين حركت نيرنگى بيش نبود . امام صادق ( ع ) در پاسخ به نامه‌هاى آنان و نيز درگفتگو با عبدالله بن حسن به انگيزهء امتناع خود از ردّ پيشنهاد ايشان اشاره و آن دو را در خطى غير از خطّ امامت معرفى مىكند .