علل عدم اقدام نظامى امام صادق ( ع ) مهمترين علل عدم اقدام نظامى امام ( ع ) براى به دست گرفتن قدرت عبارت بود از : 1 - برخوردار نبودن از حمايتهاى نظامى مردمى هدف اساسى امام صادق ( ع ) از تشكيل حكومت ، اجراى احكام و دستورات الهى و اقامهء عدل و قسط در جامعه بود . امام ( ع ) براى تحقق اين هدف ، ناگزير بود با دوجبههء قدرتمند مبارزه كند : جبههء امويان كه نزديك به يك قرن بر جامعهء اسلامى سلطه داشتند ، و جبههء عباسيان كه پيش از دوران امامت آن حضرت ( سال صدم هجرى ) تشكيلات پنهانى گسترده‌اى را براى سرنگونى امويان و به دست گرفتن حكومت ، تدارك ديده بودند . اين دو جريان ، دو مانع بزرگ و اساسى بودندكه بر سر راه حكومت اسلامى قرار داشتند . « 1 » پيشواى ششم هرچند دربعد رهبرى ، واجد تواناييهاى لازم براى اصلاح جامعه بود ؛ ليكن براى پيروزى بر دوجبههء ياد شده وتحقق حكومت اسلامى ، علاوه بر رهبرى ، وجود پايگاههاى مردمى نيزكه در همهء شرايط از رهبرى حمايت وجانبدارى كنندوآماده هر نوع فداكارى باشند ، مورد نياز بود . مردمى كه در دوران امام صادق ( ع ) مىزيستند وامت اسلامى را تشكيل مىدادند ، نزديك به يك قرن و نيم با دوران پيامبر ( ص ) فاصله داشتند وتمامى آنان - جز تعداد بسيار اندكى - اسلام را جز از زبان سردمداران اموى و فقيهان وكارگزاران جيره خوار آنان نشنيده بودند . اسلامى كه آنان معرفى مىكردند اسلامى بود كه هيچ گونه تضاد و اصطكاكى با منافع مادى و دنيوى آنان و نيز عياشيها و خوشگذرانيهاشان نداشت . بدين جهت بيشتر مردم اين دوران به پيروى از زمامدارانشان غرق در مظاهر فساد ، رفاه طلبى و دنيا دوستى بودند ، و با حيات طيّب اسلامى فاصلهء زياد داشتند . چنين مردمى هرچند از نظر گاه عاطفى به پيامبر ( ص ) و خاندان او گرايش داشتند و

--> ( 1 ) - البته در دوران امامت امام صادق ( ع ) علاوه بر دو جريان ياد شده ، جريانهاى سياسى ديگرى نيز وجود داشت كه براى دستيابى به قدرت تلاش مىكردند و مادر بخش تجزيه و تحليل شرايط سياسى دوران امامت امام ( ع ) به برخى از آنها اشاره كرديم . ولى مهمترينشان همين دو جريان بود .