وجود آن گرامى را نتوانست تحمّل كند واو را به وسيله سم شهيد كرد . « 1 » خلاصه امام صادق ( ع ) در بخش دوم از دوران امامت خود با دو تن از خلفاى عباسى به نامهاى سفّاح و منصور معاصر بود . نگرش آنان به حكومت هرچند با امويان يكى بود ، ولى انگيزه‌شان از مبارزه با علويان با انگيزه امويان تا حدودى فرق مىكرد . عباسيان روى ديگر سكّه نفاق بودند و سعى مىكردند در پوشش نفاق ، افكار واذهان عمومى را از جناياتى كه انجام مىدهند منحرف كنند . سفّاح ومنصور ، دو خليفهء معاصر امام صادق ( ع ) براى پيروزى برامويان و رسيدن به حكومت ، تنهاراه را ارتباط دادن نهضت به علويان تشخيص دادند . آنان ابتدا دعوت خود را براى علويان شكل دادند ، سپس با طرح شعار « الرضا من آل محمد » خود را نيز دركنار علويان مطرح كردند و درمرحلهء نهايى مردم را به سوى خودفراخواندند و مدعى شدند كه تنها آنان خلافت را از پيامبر ( ص ) به ارث مىبرند . سفّاح نخستين خليفهء عباسى در سال 132 به قدرت رسيد . وى همزمان در دو جبهه دست به اقداماتى زد : جبههء امويان وجبههء علويان . وى گرچه درجبههء اول ، موفقيّتهاى چشمگيرى به دست آورد ، ولى برخوردش با علويان با توجه به شرايط سياسى آغاز خلافت عباسيان ، در مقايسه با منصور ، چندان تند نبود ؛ البته همواره آنان را به عنوان يك خطر جدّى بر سر راه حكومت خود مىديد . منصور ، دومين خليفهء عباسى است كه در سال 136 به خلافت رسيد . وى براى استحكام بخشيدن به پايه‌هاى حكومت خود از سياست زور وتزوير پيروى كرد . برخوردش با توده‌هاى مردم بسيار خشن و ستمگرانه بود . منصور بيشترين و سخترين فشار را بر علويان وارد كرد . بسيارى از آنان را كشت و بسيارى را در سياهچالهاى زندان افكند . وى درميان علويان از امام صادق ( ع ) بيشتر از ديگران بيمناك بود و آن حضرت را بارها به قصد كشتن نزد خود احضار كرد و سرانجام ، وى را به شهادت رسانيد .

--> ( 1 ) - در درسهاى آينده در بخش فعاليتها و موضعگيرى هاى امام صادق ( ع ) ، برخوردهاى امام ( ع ) بامنصور را با تفصيل بيشترى بيان خواهيم كرد .