عظيم عظيم پور
43
امام على (ع) در نهج البلاغه (فارسى)
است كه از شيعيان و دوستان على ( ع ) نيست بلكه او را ناصبى شمردهاند . « 1 » معاويه از سرسختترين دشمنان حضرت على ( ع ) بود ، او در از بين بردن على ( ع ) و يارانش و حكومت اسلامى ، از هيچ تلاش و توطئهاى فروگذار نكرد ، امّا در عين حال به علم و حكمت و عدالت و ديگر فضايل على ( ع ) اعتراف مىكرد . در اين باره نيز ، استاد شهيد مطهرى ( ره ) مىگويد : « عدى بن حاتم طائى از اصحاب بزرگوار امير المؤمنين ( ع ) است و در صفين در خدمت حضرت بود و سه پسرش به نام طريف و طارف و طرفه شهيد شدند ، پس از شهادت اميرالمؤمنين ( ع ) و انتقال خلافت به معاويه ، يك روز بر معاويه وارد شد . معاويه به او گفت : « يا عُدىُّ أين الطَّرفاتُ ؟ » يعنى كو پسرانت طريف و طارف و طرفه ؟ گفت : « قتلوا يوم صفين بين يدى على بن ابىطالب » ؛ در صفين در خدمت على ( ع ) شهيد شدند . معاويه گفت : « على با تو انصاف نداد ، پسران تو را جلو فرستاد كشته شدند و پسران خودش سالم ماندند . » گفت : « بَلْ أَنا ما أَنْصَفْتُ عَلِيّاً إِذْ قُتِلَ وَبَقيتُ » ؛ بلكه من با او انصاف ندادم كه او رفت و من ماندم . معاويه گفت : « صِفْ لى عَلِيّاً » ؛ على را براى من توصيف كن . گفت : « كَانَ وَاللَّهِ بَعِيدَ الْمَدَى شَدِيدَ الْقُوىَ يَقُولُ عَدْلًا وَ يَحْكُمُ فَصْلًا تَتَفَجَّرُ الْحِكْمَةُ مِنْ جَوَانِبِهِ وَالْعِلْمُ مِنْ نَوَاحِيهِ » ؛ به منتها درجه از عزّت و كرامت بود ، بسيار قوى و نيرومند بود ، به عدالت مىگفت و معتقد بود ، و حكمش قاطع بود ، حكمت و علم از اطراف و جوانبش مثل آب كه از چشمه مىجوشد ، مىجوشيد . « همين طور به گفتهء خودش ادامه داد و از حالات آن حضرت گفت كه اشكهاى معاويهجارى شد و با آستينش اشكها را پاك كرد و بعد خودش گفت : « رَحِم اللَّهُ أَبا الْحَسَنِ كَانَ كَذَلِكَ » ؛ خدا ابا الحسن را بيامرزد ، همين طور بود كه تو گفتى بعد گفت : « فَكَيْفَ صَبْرُكَ عَنْهُ » ؛ حالا تو در فراق او در چه حالى ؟ گفت : « مثل كسى كه پسرش را در دامنش سر بريده باشند » . « 2 » « 3 »
--> ( 1 ) . مطهرى ، حكمتها واندرزها ص 144 ( بااندكى تصرف ) البته كسانى كه اين كلام ابهام را به گونه ديگرى نيز ترجمه كردهاند : « ارزش و مقام هر انسا به چيزى است كه آن را نيكو مىپندارد . ( براى آگاهى بيشتر ، ر . ك : شيخ طوسى ، تهذيب الاحكام ، ج 1 ، ص 16 . ( 2 ) . همان منبع ص 145 . ( 3 ) . روايتى مشابه اين عبارات به نقل از الاستيعاب در موضوع « على نمونه اعلى در تمام علوم » آمده است ، كه ضرار الصدائى با اصرار معاويه ، على ( ع ) را وصف مىكند ، به صفحه 32 همين كتابمراجعهكنيد .