سطرها و صفحه‌ها به چشم مىخورد ، پس از كلام خدا و رسول اكرم ( ص ) ، بىنظير است . حالت‌هاى عجيب و آثار عميقى كه كلمات گهربار امام ( ع ) بر روى مخاطبانش ايجاد مىكرده است ، به عنوان واقعيت تاريخى ، حكايت از اين حقيقت غيرقابل انكار دارد كه به چند نمونه از خود نهج‌البلاغه مىپردازيم : - خطبه 83 كه به خطبهء « غراء » نيز معروف است ، در اوضاف خداوند ، سفارش به تقوا ، دل نبستن به دنيا و برخى از مباحث ديگر بيان شده است . شريف رضى ( ره ) در پايان اين خطبه فرموده‌اند : « وفى الخبر : أَنَّهُ لَمَّا خَطَبَ بِهَذِهِ الْخُطْبَةِ ، إقْشَعَرَّتْ لَهَا الْجُلُودُ وَ بَكَتِ الْعُيُونُ وَ رَجَفَتِ الْقُلُوبُ » ؛ در روايت آمده است : آنگاه كه حضرت امير ( ع ) اين خطبه را ايراد فرمودند ، شنوندگان به اندازه‌اى تحت تأثير قرار گرفتند كه پوست بدنهايشان بلرزيد ، اشك از چشمانشان سرازير شد و دلهايشان مضطرب گشت . در خطبه 193 حضرت على ( ع ) بنا به درخواست همّام و با اصرار بيش از حد او متقيان را توصيف مىكند . كلمات او در اين باره آنچنان تكان دهنده و عجيب است كه همّام پس از شنيدن آن ، فرياد دلخراشى كه آخرين نفسهايش را بهمراه داشت برمىآورد و از آنجا كه روح بزرگ و با عظمتش ، در اين دنياى فانى و حقير نمىگنجد ، به سوى معبود خويش مىشتابد . سخن ابن ابىالحديد در فصاحت على ( ع ) حضرت على ( ع ) پس از اينكه آيات : « أَلْهكُمُ الَّتكَاثُرُ حَتَّى زُرْتُمُ الْمَقَابِرَ » « 1 » را تلاوت فرمود : در تفسير اين آيات و عبرت‌آموزى از آنها خطبهء بسيار غرايى ايراد فرمود ( خطبه شماره 212 ) « 2 » كه ابن ابىالحديد در شرح اين خطبه چنين مىفرمايد :

--> ( 1 ) . سورهء تكاثر ( 102 ) / 1 و 2 . ( 2 ) . 212 طبق نسخه‌اى كه در ترجمه و شرح فيض‌الاسلام آمده است ، امّا در نسخه صبحى صالح 221 و ابن ابىالحديد 216 است .