- لَوْلَا عَلِىٌّ لَهَلَكَ عُمَرُ ؛ « 1 » اگر على نبود ، عمر هلاك مىشد . - لَا بَقِيتُ لِمُعْضِلَةٍ لَيْسَ لَهَا أَبُوالْحَسَنِ ؛ « 2 » باقى نباشم بامشكلى كه ابوالحسن على ( ع ) براى ( حل ) آن نباشد . - لَا يَفْتيَنَّ أَحَدٌ فِى الْمَسْجِدِ وَ عَلِىٌّ حَاضِرٌ ؛ « 3 » وقتى على ( ع ) در مسجد حاضر است هيچ كس حق فتوا دادن را ندارد . چنين اقرارها از سوى عمر بيانگر اين است كه تنها مرجع علوم فقهى و معارف اسلامى در بين بزرگان صحابه ، حضرت على ( ع ) بوده است . علماى شيعه و اهل‌سنت روايت كرده‌اند كه پيامبر اكرم ( ص ) در مورد على ( ع ) فرموده‌اند : « أَقْضَاكُمْ عَلِىٌّ » كه قضا به معناى فقه است ، بنابراين ، فقيه‌ترين آنها على ( ع ) بوده است و نيز همگان روايت كرده‌اند كه پيامبر اكرم ( ص ) وقتى كه على ( ع ) را براى امر قضا و داورى به يمن فرستاد فرمود : « أَللَّهُمَّ اهْدِ قَلْبَهُ وَ ثَبِّت‌ْلِسَانَهُ » و پس از اين دعاى پيامبر ( ص ) بود كه على ( ع ) فرمود : « فَمَا شَكَكْتُ بَعْدَهَا فِى قَضَاءِ بَيْنَ اثْنَيْنِ » « 4 » هرگز پس از اين دعاى رسول اكرم ( ص ) در حكم و داورى بين دو شك‌نكردم . « از جملهء علوم ديگر ، علم تفسير قرآن است كه منبع اصلى اين علم نيز على ( ع ) است و ديگران از او گرفته‌اند . و اگر به كتاب‌هاى تفسيرى مراجعه شود ، صحت اين امر معلوم مىگردد ، زيرا اكثر روايات تفسيرى از او و ابن‌عباس است و همهء مردم موقعيت ابن‌عباس

--> ( 1 ) . رك : بهج‌الصباغة فى شرح نهج‌البلاغه ، محمد تقى شوشترى ، ج 1 ، ص 72 ( منابع متعدد اين روايات آمده است ) . ( 2 ) . الصراط المستقيم ، زين العابدين العاملى ج 1 ، ص 155 ؛ بحار الانوار ج 41 ص 141 ؛ الغدير ج 3 ، ص 98 ؛ بهج الصباغه ج 1 ، ص 72 و . . . ( 3 ) . رك : منابع پيشين . ( 4 ) . سنن‌ابوداود ، ج 3 ، ص 301 ؛ و سنن ابن ماجه ، ج 2 ، ص 774 ، ح 2310 و مسند زين على ، ص 294 و مسند احمد بن حنبل ، ج 1 ، ص 83 و 111 و 136 و ارشاد مفيد ، ص 105 و . . .