حضرت براساس وظيفهء خويش ، پيشوايى و راهبرى امّت اسلام را برعهده دارد . امور خلفا را زير نظر داشته و در مناسبت‌هاى لازم ، به آنها تذكر داده و از آنها انتقاد مىكرده است و آنها نيز در بسيارى از امور نظامى و مسائل فقهى ، خود را از على ( ع ) بىنياز نمىديدند و بارها براى حل مشكلات و نابسامانىها به آن حضرت مراجعه نموده و با او مشورت مىكردند و در فرازى از سخنان ارزنده‌اش بنا به شرايط بوجود آمده به ترجيح مصلحت عموم مسلمانان بر حق خويش اشاره نموده و در حالى كه مردم با عثمان قصد بيعت را دارند ، مىفرمايد : « لَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنّىِ احَقُّ النَّاسِ بِها مِنْ غَيْرىِ . وَ وَاللَّهِ لَأُ سَلِّمَنَّ ما سَلِمَتْ أمُورُ الْمُسْلِمينَ . وَلَمْ يَكُنْ فيها جَوْرٌ إِلّا عَلَىَّ خاصَّةً ، إِلِتماساً لأَجْرِ ذلِكَ وَ فَضْلِهِ ، وَ زُهْداً فيها تَنافَسْتُمُوهُ مِنْ زُخْرُفِهِ وَ زِبْرِجِهِ » « 1 » ؛ شما خوب مىدانيد كه من سزاوارتر از ديگران به خلافت هستم . به خدا سوگند دست به مخالفت نزده و بدانچه كرديد گردن مىنهم تا وقتى كه امور مسلمانان سالم باشد و جور و ستم به جز من به كسى ديگر نرسد . و اين به خاطر چشم طمعى كه به اجر و ثوابِ چنين گذشتى دارم ، و براى بىميلى نسبت به چيزى است كه شما برآن از هم پيشى مىگيريد . و در قسمتى ديگر از كلمات گهربار خويش برخى از حالات خود را پس از انتخاب كردن سكوتى بسيار تلخ و طاقت فرسا در برابر انسان‌هايى دنياگر او سياست پيشه كه حق مسلّم او را غصب كردند و آن همه سفارشات رسول خدا ( ص ) را در حق او ناديده گرفتند ، بيان مىنمايد كه در واقع كمتر كسى به غير از على ( ع ) ياراى تحمّل چنين حالاتى را دارد : « . . . فَنَظَرْتُ فَاذا لَيْسَ لى مُعينٌ إِلّا أَهْلُ بَيْتىِ فَضَنَنْتُ بِهِمْ عَنِ الْمَوْتِ . وَ أَغْضَيْتُ عَلَى الْقَذَى . وَ شَرِبْتُ عَلَى الشَّجا . وَ صَبَرْتُ عَلَى أَخْذِ الْكَظْمِ وَ عَلَى أَمَرَّ مِنْ طَعمِ الْعَلْقَمِ . » « 2 » ؛ . . . نگريستم و ديدم مرا ياورى جز اهل بيتم نيست ، راضى نشدم كه آنها براى ياريم در اين راه كشته شوند . ناچار خار غم در ديده شكسته ، نفس در سينه و گلو بسته ، از حق خود چشم پوشيدم و شربت تلخ‌تر از علقم را سركشيدم .

--> ( 1 ) . نهج‌البلاغه ، خطبه 74 . ( 2 ) . همان ، خطبه 26 .