عَبْدِ الْمُطَّلِبِ عَنِ الْأَعْداءِ ناكِلِينَ وَ بِالسَّيْفِ مُخَوَّفِينَ * لَبِّثْ قَليِلًا يَلْحَقِ الْهَيْجَا حَمَلُ * فَسَيَطلُيُكَ مَنْ تَطْلُبُ وَ يَقْرُبُ مِنْكَ ما تَسْتَبْعِدُ . . . » « 1 » ؛ و گفتى كه من و يارانم را پاسخى جز شمشير نيست . تو بعد از گريستن ، حرف خنده‌دارى زده‌اى . كى پسران عبدالمطلب را ديده‌اى كه از مقابل دشمنان پس روند و از شمشير ترسانده شوند ! * لختى درنگ كن حَمَل به جنگ مىپيوندند « 2 » به همين زودى كسى را كه مىجويى ، تو را خواهد جست و آن را كه دور مىپندارى به تو نزيك خواهد شد . . . و امام ( ع ) در نامه‌اى ديگر در تهديد معاويه كه با فرافكنى و سخن‌پراكنىهاى خود ، با عَلَم كردن پيراهن عثمان درپى ايجاد فتنه و آشوب بود ، مىفرمايد : « . . . وَ عِنْدِى السَّيْفُ الَّذىِ أَعْضَضْتُهُ بِجَدّكَ وَ خالِكَ وَ أَخِيكَ فِى مَقامٍ واحِد . . . » « 3 » ؛ . . . و شمشيرى را كه با آن جد تو و دايى و برادر تو را در يك رزمگاه زدم به همراه دارم . ( امام ( ع ) در جنگ بدر عتبه بن ربيعه ، وليد بن عتبه و حنظلة بن ابىسفيان را به هلاكت رساند . ) امام ( ع ) سپاهيانش را فنون نظامى و درس جوانمردى مىآموخت او سپاهيان خود را در مقابله با دشمن از رموز جنگ آگاه مىساخت و حتى با دستور فرمانده لايق ، عقب‌نشينى و هجوم مجدد براى سيطره بر دشمن را نيكو مىدانست ، چرا كه عربها هرگونه فرار از مقابل دشمن را ننگ مىدانستند ، اگر چه بنا به موقعيت جنگى براى مصلحت و تجديد قوى براى حمله‌اى جديد بوده باشد . آن حضرت در آغاز نبرد با دشمن به يارانش چنين توصيه مىفرمود : « لَا تَشْتَدَّنَّ عَلَيْكُمْ فَرَّةٌ بَعْدَهَا كَرَّة ، وَلَا جَوْلَةٌ بَعْدَهَا حَمْلَةٌ وَأَعْطُوا السُّيُوفَ حُقُوقَهَا وَ وَطِّئُوا لِلجُنوبِ مَصارِعَها وَ اذْمُرُوا أَنْفُسَكُمْ عَلىَ الطَّعْنِ الدَّعْسِىّ وَالضَّرْبِ الطَّلَحْفِىّ . وَأًمِيتُوا الْأَصْواتَ فَانَّهُ أَطْرَدُ لِلْفَشْلِ . » « 4 » ؛

--> ( 1 ) . همان ، نامه 28 . ( 2 ) . حَمَل بن بدر ، مردى از طائفه بشير است ، عبارت ، مصراع اول از يك بيت و مثلى است براى تهديد جنگى . ( ر . ك : نهج البلاغه ، نسخه محمد عبده ، ج 3 ، ص 35 ) ( 3 ) . نهج البلاغه ، نامه 64 . ( 4 ) . همان ، نامه 16 .