جنگ امام ( ع ) براى هدايت بود امام ( ع ) به اصحاب خويش كه در صدور فرمان جنگ با سپاه شام در صفين اصرار داشتند و از تأخير در مبارزه با آنها بىصبرى مىكردند ، فرمود : « . . . فَوَ اللَّهِ ما دَفَعْتُ الْحَرْبَ يَوْماً إِلَّا وَ أَنَا أَطْمَعُ أَنْ تَلْحَقَ بىِ طائِفَةٌ فَتَهْتَدِىَ بِى وَتَعْشُوَ إِلَى ضَوْئِى ، وَ ذلِكَ أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْ أَنْ أَقْتُلَهَا عَلَى ضِلالِهَا وَ إِنْ كانَتْ تَبُوءُ بِآثامِهَا » « 1 » ؛ . . . به خدا قسم جنگ را يك روز واپس نيفكندم ، جز اينكه اميد داشتم گروهى به سوى من آيند و به راه حقّ گرايند و به نور هدايت من راه بپيمايند . اين برايم خوشايندتر است از اينكه آنها را در حال گمراهى بكُشم . اگر چه با بار گناهانشان برمىگردند و گرفتار آن هستند . امام ( ع ) با داشتن توان بالاى رزمى و آگاهى از فنون نظامى هرگز آغاز گرجنگ نبود امام ( ع ) در توصيه و رهنمودهايى به سپاه خودپيش از رودررو شدن با سپاه معاويه در صفّين مىفرمود : « لَا تُقاتِلُوهُمْ حَتّى يَبْدَأُوكُمْ فَإنَّكُمْ بِحْمِدِ اللَّهِ عَلى حُجَّةٍ وَتَرْكُكُم إيَّاهُمْ حَتَى يَبْدَأُوكُمْ حُجَّةٌ أُخْرىَ لَكُمْ عَلَيْهِمْ . . . » « 2 » ؛ با آنها نجنگيد تا اينكه آنها جنگ با شما را آغاز كنند . البته كه شما در جنگ با آنها برحق بوده و حجت با شماست ، امّا رها كردنشان تا دست به پيكار گشايند حجّتى ديگر از طرف شما بر آنهاست . . . . امام ( ع ) به فرزندش امام حسن ( ع ) چنين سفارش كرد : « لا تَدْعُوَنَّ إلىَ مُبارَزَةٍ وَ إِنْ دُعِيتَ إِلَيْهَا فَأَجِبْ فَانَّ الَّداعِىَ إِلَيْهَا باغٍ وَالْباغِىَ مَصْرُوعٌ » « 3 » ؛ كسى را به رزم خود مخواه و اگر تو را به رزم خود خواندند بپذير ، چون آن كه ديگرى را به رزم بخواند ستمكار است و ستمكار زمين خورده و خوار است .

--> ( 1 ) . نهج البلاغه ، خطبه 55 . ( 2 ) . همان ، نامهء 14 . ( 3 ) . همان ، حكمت 233 .