على رفيعى
64
در آمدى بر سيره فاطمى (س) (فارسى)
احكام فقهى و حقوقى الزام آور و احكام ارزشى و اخلاقى . توجه به تفاوتها و مرزهاى ميان هر دسته ، امرى ضرورى است . احكام حقوقى و فقهى الزام آور - كه ناظر به رفتارها و ارتباطهاى اجتماعى انسان مىباشند - قابل پيگيرىاند و اگر از آنها تخلف شود ، آن كه حقش ضايع شده مىتواند در مراجع قانونى شكايت كند . اما احكام ارزشى و اخلاقى - كه از منظر فقهى بيشتر حكم مستحبات را دارند - ناظر به جهات حسن و كمال رفتار انسان در ارتباط با خود ، خدا و خلق خدايند . اين احكام هر چند الزامآور نيستند ، ولى رعايت آنها در تكامل روح آدمى بسيار مؤثر است . بيان چند نمونه از مسائل حقوقى و اخلاقى مربوط به زن ، موضوع را روشنتر مىكند : پرداخت مخارج ضرورى زن از سوى مرد ( نفقه ) ، يك واجب حقوقى است كه درصورت تخلّف مرد ، زن مىتواند از او به دادگاه شكايت كند ؛ اما توسعه در وضعيّت معاش خانواده و خريد هديه براى اعضاى آن ، توصيهاى ارزشى و اخلاقى است . تمكين زن در مقابل شوهر يك واجب حقوقى است ، ولى زينت و خود آرايى وى براى شوهر يك فضيلت اخلاقى است . حجاب و پوشش مناسب براى بانوان ، يك واجب شرعى است ؛ اما چادر ، يك ارزش اخلاقى است و . . . . سخن حضرت زهرا ( س ) نيز در بيان بهترين سيره براى زنان ، ناظر به فضيلت و ترجيح اخلاقى است كه در صورت عدم وجود رجحان و ضرورت بر خلاف آن ، بهترين و مطلوبترين سيره براى بانوان است . همين است حكمت بيان ديگر آن حضرت كه :