سيد محمد حسينى شاهرودى
48
فاطمه (س) حامى ولايت (فارسى)
گذارد تا رهتوشهء آنان در دفاع از ولايت و رهبرى باشد . دربارهء خطبهء حضرت و سخنان تكاندهندهء فاطمه عليها السلام كه در كنگرهء عظيمى كه در حساسترين فراز تاريخ و در مهمترين مركز اجتماعى عالم اسلام يعنى مسجدالنبى بر پا شد ، در كُتب تاريخى مطالب بسيارى ذكر شده است كه در اينجا بطور اختصار به بخشى از آن اشاره مىكنيم . آن حضرت بعد از جريان سقيفهء بنىساعده و بيعت مردم با ابو بكر و پس از اينكه وى دستور مصادره و ضبط املاك فدك را كه مربوط به فاطمهء زهرا عليها السلام بود صادر كرد . صديقهء طاهره عليها السلام با حجاب كامل از خانه بيرون آمد و با وقار تمام در ميان گروهى از زنان به مسجد پيامبر صلى الله عليه و آله وارد گرديد . عظمت و ابهت آن حضرت بگونهاى بود كه همهء حاضران متوجه ورود ايشان شدند . حضرت فاطمه عليها السلام پشت پردهاى قرار گرفت و پس از لحظهاى به ياد پدر بزرگوار خويش و فراق وى و ستمهايى كه پس از وفات رسول خدا صلى الله عليه و آله بر او روا داشته بودند ، نالهاى جانسوز از دل برآورد كه همهء حاضران را به گريه انداخت و فرياد وا محمدا از هرگوشهء مسجد بلند شد ، بعد از اينكه جمعيت اندكى آرام گرفتند ، صديقهء كبرى با كمال متانت خطبهء مفصّلى ايراد نمود . اين خطبه كهتوسط برخىاز مصادر اهل سنّت و بسيارىاز مصادر شيعه ذكر شده است « 1 » متضمن بسيارى از معارف الهى است كه با كمال
--> ( 1 ) - يكى از قديمىترين منابعى كه اين خطبه در آن ذكر گرديده است ، كتاب « بلاغاتالنساء » نوشتهء ابوالفضل احمد بن ظاهر روزى ( 280 - 240 ه . ق ) معروف به ابن طيغور است كه در كتاب خود مجموعهاى از خطبهها ، گفتارها ، و اشعار زنان مسلمان عرب را گردآورى كرده است . همچنين ابو جعفر محمد بن جرير طبرى از علماى قرن چهارم هجرى نيز اين خطبه را در كتاب « دلائل الامامة » آورده است . ابو منصور احمد بن ابىطالب الطبرسى از علماى قرن ششم نيز خطبهء مذكور را در كتاب « الاحتجاج » ذكر كرده است . ابوالحسن علىبن عيسى اربلى از علماى قرن هفتم هم در كتاب « كشف الغمه » خطبهء حضرت را از كتاب « السقيفه » نوشتهء ابىبكر احمد بن عبدالعزيز الجوهرى نقل نموده است . مسعودى نيز در « مروج الذهب » متذكر اين خطبه شده است . ابن شهر آشوب ( متوفاى سال 588 ه . ق ) نيز در كتاب « المناقب ج 1 ، ص 318 » خطبهء مذكور را نقل كرده است . تعداد ديگرى از علماى متقدم نيز خطبهء آن حضرت را ذكر كردهاند كه به جهت اختصار از بيان آنها صرفنظر مىشود .