او را در رديف دشمنان خويش قرار داده و براى خود و بنده‌اش دشمن مشتركى را در نظر گرفته است ، احساس شخصيّت مىكند و به ارزش معنوى و ايمانى خود واقف مىگردد . « 1 » نشانه‌هاى دشمن مؤمنان قرآن در مواردى نشانه‌ها و صفات دشمن مسلمانان را بازگو مىكند كه دقت در آنها حاكى از كينه و خشم آنان نسبت به جامعهء اسلامى است و ما در اين جا به برخى از آنها اشاره مىكنيم : - كافران و مشركان ؛ خوش زبان و بدقلب‌اند ، در ظاهر از مسلمانان خشنودند ولى در دل ناخوش . ( توبه : 8 ) - نسبت به حقوق ديگران متجاوزند . ( توبه : 10 ) - نسبت به مسلمانان بدخواهند و خير و خوبى آنها را نمىخواهند . ( بقره : 105 ) - پايبند معاهدات خود نيستند و پيمانها و سوگندهايشان را ناديده مىگيرند . ( توبه : 12 ) - از هيچ گونه خيانتى فروگذار نيستند . ( آل عمران : 118 ) - نسبت به مسلمانان حسودند و مىكوشند آنان را به كفر و گمراهى بكشانند . ( بقره : 109 ) - پيروان اسلام را « امّى » مىخواندند و مىگفتند : . . . ما در برابر « اميّين » ( غير يهود ) مسئول نيستيم و در خوردن مال آنها مجازات نمىشويم . ( آل‌عمران : 76 ) مقصود از اميّين افرادى است كه درس نخوانده‌اند و جز به مقدار مادرزادى علم و تربيتى نيافته‌اند . « 2 » به خويشاوندان خود كه به اسلام گرويده‌اند بىاعتنايند و حق قرابت را در حق آنها رعايت نمىكنند . ( توبه : 10 ) و جز اينها از نظرات خصمانه‌اى كه كفّار در حقّ مؤمنان دارند ، همه حاكى از دشمنى و عداوت باطنى آنها است . طبق صريح قرآن اين همه ، اندكى است از كينه‌هاى قلبى دشمنان دين كه در دل دارند و بنا به مصلحت ، ترس يا نفاق ، همهء خشم و غضبشان را ابراز نمىكنند :

--> ( 1 ) . الميزان ، ج 19 ، ص 262 - 263 . ( 2 ) . التحقيق فى كلمات القرآن ، ج 1 ، ص 125 .