جعفر وفا

43

تولى و تبرى در قرآن (فارسى)

هر كس پس از آشكار شدن راه هدايت با پيامبر مخالفت ورزد و از شيوه‌اى جز شيوهء مؤمنان پيروى كند ، بدان سوى كه پسند اوست بگردانيمش و به جهنّمش افكنيم كه سرانجام بدى است . « مشاقّه » با رسول خدا اين است كه شخصى در يك سو قرار گيرد و پيامبر هم در سوى ديگر و اين كنايه از مخالفت با اوست كه از آن به جبهه‌گيرى متقابل تعبير مىشود . مخالفت با پيامبر تبعيّت نكردن از راه و روش مؤمنان است و راه مؤمنان عبارت از اجتماع بر اطاعت رسول خداست ، چون اطاعت از پيامبر اطاعت از خداست : « وَ مَنْ يُطِعِ الرَّسولَ فَقَدْ اطاعَ اللَّهَ » ( نساء : 80 ) . پس اين آيه مؤمنان را به وحدت فرا مىخواند و از اختلاف و تفرقه پرهيز مىدهد . « 1 » نتيجهء اين جبهه‌گيرى آن است كه خداوند ، آن شخص را در همان راه باطلى كه خودش انتخاب كرده ، رها مىنمايد و همان معامله را با او مىكند كه اعمالش اقتضا مىكند و طبق خواسته‌اش كه پيروى از راه غير مؤمنين است يارى و مساعدت مىكند . « 2 » حضرت آيت اللّه العظمى خامنه‌اى در توضيح و تطبيق اين آيه مىفرمايد : مقصود اين است كسى كه هر چيز و يا هر كسى را كه به ولايت پذيرفته است ، همان را بر او ولى و فرمانروا مىسازيم ؛ كسى كه با رسول خدا به مخاصمه و ستيزه برخيزد و از پيامبر جدا شود و از راهى غير از مؤمنان و جامعهء اسلامى و هدفهاى ايمانى پيروى كند ، همان چيزى كه خود به گردن گرفته است ، بر گردنش استوار مىكنيم . تاريخ اين حقيقت را نشان داده است جامعه‌اى كه راه على را - كه راهش راه خدا و پيامبر بود - برنگزيدند و از او اعراض كردند ، خداوند تبهكارانى چون حجّاج و معاويه و . . . را كه مىخواستند بر آنان مسلّط كرد و دليل اين تسلّط هم خودشان بودند ، چون سنّت الهى بر اين است كه بايد افراد خود با اعمالشان سرنوشت خود را تغيير دهند . « 3 » انَّ اللَّهَ لا يُغَيّرُ ما بِقَومٍ حَتّى يُغَيّروا ما بِانفُسِهِم . ( رعد : 11 ) خداوند سرنوشت قومى را تغيير نمىدهد ، تا اينكه خودشان سرنوشت خود را تغيير دهند .

--> ( 1 ) . ترجمهء الميزان ، ج 5 ، ص 131 . ( 2 ) . همان ، ص 132 . ( 3 ) . ر . ك . ولايت ، ص 89 - 95 ، حزب جمهورى اسلامى .