كسى كه هيچ نمىتواند خم شود بايد براى سجده بنشيند و با سر اشاره كند و اگر نتواند بايد با چشمها اشاره نمايد و در هر دو صورت احتياط واجب آن است كه اگر مىتواند به قدرى مهر را بلند كند كه پيشانى را بر آن بگذارد و اگر نمىتواند احتياط مستحب آن است كه مهر را بلند كند و به پيشانى بگذارد ، و اگر با سر يا چشمها هم نمىتواند اشاره كند ، بايد در قلب نيت سجده كند ، و بنابر احتياط واجب با دست و مانند آن ، براى سجده اشاره نمايد . « 1 » كسى كه نمىتواند بنشيند ، بايد ايستاده نيت سجده كند و چنانچه مىتواند ، براى جسده با سر اشاره كند و اگر نمىتواند با چشمها اشاره نمايد و اگر اين را هم نمىتواند ، در قلب نيت سجده كند ، و بنابر احتياط واجب با دست و مانند آن براى سجده اشاره نمايد . « 2 » اگر در بين نماز چيزى كه بر آن سجده مىكند ، گُم شود و چيزى كه سجده بر آن صحيح است نداشته باشد چنانچه وقت وسعت دارد ، بايد نماز را بشكند و اگر وقت تنگ است بايد به لباسش اگر از پنبه يا كتان است سجده كند و اگر از چيز ديگرى است بر همان چيز و اگر آن هم ممكن نيست ، بر پشت دست و اگر آن هم نشود ، به چيز معدنى مانند انگشتر عقيق سجده نمايد . « 3 » مسافت شرعى حد مسافت شرعى اين است كه مسافر 8 فرسخ مسافرت كند . چه اين مسافرت را مستقيم برود ، يا اين كه رفتن و برگشتن او هشت فرسخ شود به شرط آنكه رفتن از چهار فرسخ كمتر نباشد . كسانى كه شغلشان كار در دريا نيست بلكه براى سياحت در دريا سفر مىكنند ، اگر رفت و برگشت آنان هشت فرسخ شود بايد نماز را با شرايط ، شكسته بخوانند گرچه تمام سفر ، يك ساعت هم طول نكشد . كسانى كه شغل آنان كار در دريا نيست ، بلكه اتفاقاً براى سركشى به پايگاهها سفر كنند ، در صورتى كه سفر آنان هشت فرسخ باشد ، اگر در پايگاه اصلى خود قصد اقامت ده روزه كرده‌اند با اين سفر قصدشان شكسته مىشود .

--> ( 1 ) . همان مدرك ، مسألهء 1063 . ( 2 ) . توضيح المسائل ، 1069 . ( 3 ) . همان مدرك ، مسألهء 1070 .