1 . وقت مخصوص : وقت مخصوص نماز مغرب از اوّل مغرب است ، تا وقتى كه از مغرب به اندازهء خواندن سه ركعت نماز بگذرد ، و وقت مخصوص نماز عشا موقعى وقت نماز مغرب و عشا است كه به اندازهء خواندن نماز عشا به نصف شب مانده است . « 1 » 2 . وقت مشترك : ما بين وقت مخصوص نماز مغرب و وقت مخصصوص نماز عشا ، وقت مشترك نماز مغرب و عشا است . « 2 » س : رأى مبارك كه دربارهء موضوع فجر صادق در شبهاى مهتابى بر اين است كه قدرى تأمل شود تا سپيدهء فجر بر مهتاب غلبه نمايد ، آيا باز فتواى شريف بر اين منوال است ؟ در صورت مثبت بودن پاسخ ، چند دقيقه قابل تأمّل است و شبهاى مهتابى چند شب در ماه قمرى مىباشد ؟ ج : ميزان شبهايى است كه روشنايى ماه بر طلوع فجر غالب است ، و بايد براى نماز صبر كند تا روشنايى طلوع فجر احراز شود . « 3 » س : ظاهراً اذان صبح راديو براساس طلوع فجر طبق استخراج مؤسسهء ژئوفيزيك است ، آيا چنين وقتى شرعاً معتبر است يا بايد فجر با چشم عادى ديده شود و افق روشن گردد ؟ ج : ميزان تبيّن حسى است نه علمى ، بنابراين بايد طلوع فجر قابل رؤيت به چشم عادى باشد . « 4 » كسى كه براى تشخيص وقت عذرى ندارد ، بايد يقين پيدا كند به داخل شدن وقت تا بتواند شروع كند به نماز و يا اين كه دو مرد عادل شهادت بدهند به داخل شدن وقت ، در صورتى كه شهادت آنان از روى حس باشد . « 5 » كسى كه براى تشخيص وقت عذر دارد و آن عذر همگانى است - مثل ابرى بودن هوا - در اين صورت با گمان پيدا كردن به داخل شدن وقت مىتواند نماز را شروع كند . « 6 »

--> ( 1 ) . تقريباً يازده ساعت و يك ربع بعد از ظهر شرعى ، نصف شب و آخر وقت نماز عشا است . ( 2 ) . توضيح المسائل ، اقتباس از مسألهء 736 . ( 3 ) . توضيح المسائل ، اقتباس از مسألهء 736 . ( 4 ) . استفتائات ، ج 1 ، ص 132 . ( 5 ) . تحرير ، ج 1 ، ص 140 . ( 6 ) . همان مدرك ، ص 141 .