به همهء امور آگاه است و چيزى بر او مخفى نيست . قرآن در اين باره مىفرمايد : « وَلِيَبْتَلِيَ اللّهُ مَا فِي صُدُورِكُمْ وَلُيمَحِّصَ مَا فِي قُلُوبِكُمْ وَاللّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ » « 1 » [ و اين‌ها براى اين است كه ] خداوند ، آنچه در سينه‌هايتان پنهان داريد ، بيازمايد ، و آنچه در دل‌هاى شما از ( ايمان ) است ، خالص گرداند ، و خداوند از آنچه در درون سينه‌هاست ، باخبر است . حضرت على عليه السلام در بيان فلسفهء آزمايش‌هاى الهى مىفرمايد : « لِتَظْهَرَ الافْعالُ الَّتى بِها يُسْتَحَقُّ الثَّوابُ وَ الْعِقابُ » « 2 » [ آزمايش الهى بدين جهت است ] تا افعالى كه سزاوار ثواب و عقاب است ، ظاهر گردد . چرا كه افراد مؤمن در سختىها و گرفتارىها به خدا پناه مىبرند و از وى كمك مىجويند و در حوادث ناگوار نسبت به خدا خوش گمانند و در مقابل ناملايمات موضع خصمانه نمىگيرند ، برعكس غيرمؤمن ، در سختىها زبان به شكوه مىگشايد و به خدا بدبين مىشود چنان كه در روايات آمده است : « اذا ضاقَ المُسْلِمُ فَلا يَشْكُوَنَّ مِنْ رَبِّهِ وَ يَشْكُ الى رَبِّهِ الَّذى بِيَدِهِ مَقاليدُ الامُورِ » « 3 » هنگامى كه مسلمان در تنگنا قرار مىگيرد ، نبايد از خدا پيش ديگران شكايت بَرَد ، بلكه بايد از سختىها به خدا شكايت كند كه كليد امور در دست اوست . نكتهء قابل توجه اين كه خداوند از راه امتحان مالى مىخواهد مردم به زندگى ميانگين و به حد كفاف و رزق حلال بسنده كنند و به مال و متاع ديگران چشم ندوزند ؛ اغنيا مغرور نشوند و مستمندان بىتابى نكنند . « وَلَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلَى مَا مَتَّعْنَا بِهِ أَزْوَاجاً مِّنْهُمْ زَهْرَةَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ وَرِزْقُ رَبِّكَ خَيْرٌ وَأَبْقَى » « 4 » و هرگز چشمان خود را به نعمت‌هاى مادى ، كه به گروه‌هايى از آنان داده‌ايم ، ميفكن : اين‌ها

--> ( 1 ) . آل عمران ( 3 ) ، آيهء 154 . ( 2 ) . نهج البلاغه ، صبحى صالح ، حكمت 93 ، ص 484 . ( 3 ) . الكاشف ، ج 7 ، ص 562 . ( 4 ) . طه ( 20 ) ، آيهء 131 .