پژوهشكده تحقيقات اسلامى

55

سرداران صدر اسلام (فارسى)

زيد از تابعين « 1 » است تاريخ نگاران زيد را از تابعين شمرده‌اند ، هر چند كه احتمال صحابى بودن او بعيد به نظر نمىرسد . « 2 » صاحب استيعاب دربارهء زيد چنين مىنويسد : نمىدانم آيا زيد جزء صحابهء پيامبر صلى الله عليه و آله بوده است يا نه ؟ ولى او زمان رسول خدا ( ص ) را درك كرده است ، او و برادرش صعصعه در ميان طايفه‌اش ديندار و سرور بوده‌اند . « 3 » يافعى دربارهء او مىنويسد : از جمله كسانى كه در جمل شهيد شد ، زيدبن صوحان است ، كه از بزرگان تابعين بود ؛ روزها روزه مىداشت و شبها به عبادت مشغول بود . « 4 » ابن قتيبه مىگويد : زيدبن صوحان از مردان نيك بوده است . « 5 » زيد از ديدگاه پيامبر ( ص ) از على عليه السلام روايت شده كه رسول خدا ( ص ) دربارهء زيد فرموده است : هر كه ميل دارد نظر كند به كسى كه بعض از اعضاى بدنش پيش از او به بهشت مىرود ، به زيدبن صوحان نظر كند . « 6 » بعدها يكدست او در جنگ با مشركان از تنش جدا شد ، و پس از آن سالها زيست تا اينكه در واقعهء جمل به شهادت رسيد . « 7 » .

--> ( 1 ) . تابعين به كسانى گفته مىشود كه پيامبر صلى اللّه عليه و آله را درك نكرده ولى با صحابهء آن حضرت ملاقات كرده‌اند . ( 2 ) . اصابه ، ج 1 ، ص 574 ، و 582 و استيعاب مطبوع در حاشيهء اصابه ، ج 1 ، ص 559 . ( 3 ) . تهذيب تاريخ دمشق ، ج 6 ، ص 14 . ( 4 ) . اعيان الشيعه ، ج 7 ، ص 102 . ( 5 ) . همان مدرك . ( 6 ) . تهذيب تاريخ دمشق ، ج 6 ، ص 13 ؛ تاريخ بغداد ، خطيب بغدادى ، ج 8 ، ص 440 . ( 7 ) . تهذيب تاريخ دمشق ج 6 ، ص 13 .