پژوهشكده تحقيقات اسلامى
63
سرداران صدر اسلام (فارسى)
بيند . انصار ، مردمى هستند كه چون جنگ مىكنند ، دستهاشان را باشمشيرهاى مشرفى آنچنان مىكشند كه شهر را فتح مىكنند . « 1 » اين جنگ باشهامت وشجاعت ياران امام على ( ع ) به پيروزى آن حضرت انجاميد . « 2 » مردى از قريهء « خَرِبْتا » به قيس پيام داد كه مملكت مصر در اختيار توست ولى ما را به حال خود واگذار تا ببينيم نتيجهء كار چه مىشود . از طرف ديگر ، مسلمة بن مخلّد انصارى نيز مدعى خونخواهى عثمان شد . قيس به او پيام داد : واى برتو ! عليه من قيام مىكنى ؟ به خدا قسم ، من مايل نيستم ترا بكشم و در عوض ، حكومت شام و مصر برايم باشد . خونت را حفظ كن و بيهوده خود را به كشتن نده .
--> ( 1 ) . جمل ، ص 183 . ( 2 ) . علّامه امينى ( ره ) مى نويسد : قيس فقط در مقدمات جنگ جمل شركت داشته ودرهنگام جنگ ، چون استاندارمصر شده ، شركت نداشته است ولى به نظر مى رسد كه قيس درجنگ جمل بوده است همانطور كه گذشت ، او درصفر سال 36 به استاندارى مصر فرستاده شد و در اوّل ربيع الاوّل همان سال وارد مصر شد . امام بعد طىّ نامه هاى به و اليان خود از جمله قيس از آنان خواست تانيروى نظامى براى جنگ بامعاويه بفرستند در آن وقت هنوز مسأله جمل پيش نيامده بود و انتظار چنان شورشى هم نمى رفت به اين جهت امام به فكر سركوبى معاويه بود ولى بعداًبارسيدن اخبار شورش اهل جمل بطور موقت از جنگيدن بامعاويه صرف نظر كرد و راه بصره پيش گرفت به احتمال قوى قيس همراه نيروهاى نظامى از مصر به خدمت امام رسيده است چون او جزء هيأت نظامى ارسالى از طرف اميرالمؤمنين ( ع ) به كوفه بوده است . امام على ( ع ) درنامه خود به اهل كوفه بعداز فتح بصره ودرنامه به جريربن عبداللّه بجلّى والى همدان به اينكه قيس راهمراه امام حسن ( ع ) وعمار به كوفه فرستاده تصريح مىكند ( جمل ، ص 213 - اعيان الشيعه ج 1 ، ص 463 - وقعه صفين ، ص 15 ) . نقل منذربن جارود درمورد هيأت نظامى قيس هنگام ورود به بصره وشعر قيس درپيشگاه حضرت امير همگى حاكى از شركت او درصحنه نبرد است البّته درآن زمان استاندارى مصر به عهدهء او بوده است . تاريخ وقوع جمل دهم جمادى الاوّل سال سى و ششم هجرى بوده است ( مروج الذّهب ، ج 2 ، ص 351 ) يعنى حدود سه ماه بعد از نصب قيس به استاندارى مصر .