او نه تنها سياست راخوب مىدانست بلكه توان استفاده از مكر وخدعه را هم به بهترين وجه داشت امّا به علت پاىبندى به اخلاق اسلامى اهل خدعه نبود . خودش گويد : اگر نبود اينكه از پيامبر ( ص ) شنيدم كه فرمود : جايگاه مكر وخدعه در آتش است همانا من از مكارترين اين امت بودم . « 1 » ز . ظلم ستيزى او از افرادى بودكه روحيه ستيز باظلم داشت بعد از پيامبر ( ص ) با كسانى كه برسركار آمدند ، كنار نيامد ودرموقع مناسب حق رابه آنها گوشزد مىنمود و زير بار دستورهاى غير عادلانه نمىرفت . مثلًا وقتى از او خواستند ميله آسيابى را كه امام به گردن خالد بن وليد پيچيده بود باز كند تسليم نشد ، با اينكه او راتهديد كردند . « 2 » او بارها امام على ( ع ) رابرپيكار بامعاويه فرا مى خواند و عرض مىكرد : اى اميرمؤمنان ! محبوبتر از تو كسى رانداريم كه زمام امور رابدست گيرد ، و براى اقامه عدل و داد واجراى احكام اسلامى بپاخيزد . . اى امام اگر معاويه رابه حال خود واگذارى تاهرحيله ومكرى بخواهد انجام دهد ، آهنگ كشورهاى اسلامى رامى نمايد وباقلوب پراز كنيه ، مملكت اسلامى راپر آشوب مىنمايد . « 3 » وقتىبعد از شهادت امام على ( ع ) خواست باامام حسن ( ع ) بيعت كند گفت : دستت را بياور تا بر كتاب خدا و سنّت پيامبر و جنگ بامنحرفان باشما بيعت كنم . « 4 »

--> ( 1 ) . اين گفته قيس در جواب آنهايى است كه معاويه مكّار وخدعه گر راسياستمدارترين فرد عرب مىدانستند . قيس بااستناد به گفته پيامبر ( ص ) چنين سياستى رامردود اعلام مىكند . البته خدعه ومكر درجنگ جايز و لازم است . ( 2 ) . تنقيح المقال ، ج 2 ، ص 32 . ( 3 ) . الغدير ، ج 2 ، ص 75 . ( 4 ) . تاريخ طبرى ، ج 5 ، ص 158 .