پژوهشكده تحقيقات اسلامى
74
سرداران صدر اسلام (فارسى)
اللّه عليه و آله بوده است . او در هفت سريّه شركت داشت كه در همهء آنها فرماندهى سريّه از طرف رسول خدا صلى اللّه عليه وآله به او واگذار شده بود ، همچنين آن حضرت در برخى از سفرهايش او را به جانشينى خود در مدينه مى گماشت . آنقدر اين دوتن ( حمزه و زيد ) با يكديگر همگونى و هماهنگى داشتند كه پيامبر صلى اللّه عليه و آله ميان آن دو تن برادر خواندگى برقرار نمود . هر چند كه اين پيوندها بر اين اساس بوده كه ميان مهاجران و انصار اتحاد و پيوستگى ايجاد شود و آنان بيش از پيش به يكديگرنزديك شوند . امااين مورد يكى از موارد استثنايى است كه ميان دو مهاجر عقد برادرى برقرارشده است . مانند عقد برادرخوانى ميان خود پيامبرصلى اللّه عليه و آله و على عليه السّلام كه اين نيز از موارد نادر و استثنايى اين برادر خوانى است . « 1 » عقد برادرى ميان حمزه و زيد تا بدانجا پيش رفت كه در روز احُد ، حمزه زيد را وصىّ خود قرار داد ، و از وى مى خواست كه پس از او به وصيت هايش جامهء عمل بپوشد . « 2 » در سال هفتم هجرى وقتى « عماره » دختر حمزه درمكه تنها بود ، يكى از كسانى كه خواهان نگاهدارى و سرپرستى از عماره بودند زيد بود ، كه اصرار داشت تكفل اين دخترك را به عهده گيرد ، و دليل اين اقدام را برادر خواندگيش با حمزه و وصايتش به وى مى دانست ، پيامبر صلى اللّه عليه و آله نيز فضايل او را ستود و به او فرمود : « اى زيد تو ياور خدا و پيامبرش ، هستى » . ولى بنا به دلايلى ديگر اين مهم را به جعفر بن ابى طالب سپرد و آن را به زيد واگذار ننمود . « 3 »
--> ( 1 ) . اصابهء ، ابن حجر ، ج 1 ، ص 564 . ( 2 ) . طبقات ، ابن سعد ، ج 3 ، ص 9 . ( 3 ) . مغازى ، واقدى ، ج 2 ، ص 738 .