پژوهشكده تحقيقات اسلامى

75

زمينه هاى قيام امام حسين (ع) (فارسى)

عمر در روزهاى آخر عمر خويش كه اعضاى شوراى شش نفرى را احضار كرد و ترتيب انتخاب خليفهء بعدى از ميان اين گروه را به آنها توصيه كرد ، هشدار داد كه : پس از من با هم اختلاف و كينه‌ورزى نكنيد و گرنه معاويه حكومت را از چنگ شما بيرون مىآورد . « 1 » عمر در همان جلسه ضمن برشمردن ويژگىهاى هر يك از اعضاى شورا ، خطاب به عثمان گفت : گويا مىبينم كه قريش تو را به حكومت برگزيده‌اند و تو « بنى اميّه » و « بنى ابى معيط » را بر مردم مسلط كرده‌اى و بيت‌المال را در انحصار آنها قرار داده‌اى و گروه‌هاى خشمگينى از عرب بر ضد تو شوريده‌اند و تو را در خانه‌ات كشته‌اند . به خدا سوگند ! اگر قريش چنان كنند ، تو نيز چنان خواهى كرد و اگر تو چنان كنى ، مردم نيز چنان خواهند كرد . اگر چنين حادثه‌اى اتّفاق افتاد سخن مرا به يادآور زيرا همان‌گونه كه گفتم خواهد شد ! اين سخنان عمر به خوبى نشان مىدهد كه معاويه و حزب اموى چقدر براى به دست گرفتن قدرت دندان تيز كرده بودند . البته زمينه اين كار از طرف خليفه براى امويان فراهم شده بود . خلافت عثمان و اقتدار امويان وقتى عثمان به خلافت رسيد ، زمينه اقتدار همه جانبه بنى اميّه فراهم گرديد . او حكومت و استاندارى استان‌هاى مهمّ كشور اسلامى يعنى « مصر » ، « شام » ، « كوفه » و « بصره » را به نزديكان خود از بنى اميّه واگذار كرد . و معاويه را در حكمرانى « دمشق » و « اردن » ابقاء نمود و مناطق « حمص » ، « فلسطين » و « قنسرين » را نيز به او واگذار كرد . بدين ترتيب ، موجبات تسلّط و نفوذ معاويه را تا آخرين حدّ ممكن فراهم ساخت ! « 2 »

--> ( 1 ) - شرح نهج‌البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 1 ، ص 187 . ( 2 ) - تاريخ الامم و الملوك ، طبرى ، ج 5 ، ص 69 .