احسان سيدالشهداء ( ع ) در جريان نهضت عاشورا در حدّ اعلى به منصه ظهور رسيد . يكى از آن موارد جايى است كه سپاه تشنه حرّ بن يزيد رياحى با سپاه امام حسين ( ع ) روبرو گشت . « شيخ مفيد » در اين باره مىگويد : آن روز هوا بىاندازه گرم بود ، ياران اباعبدالله ( ع ) همگى عمامه بر سر نهاده و شمشير بر كمر بسته آماده فرمان بودند . امام حسين ( ع ) به ياران خود فرمود : لشكريان و اسبان حرّ را آب بدهيد . ياران وفادار حسب‌الامر كاسه‌ها و طاس‌ها را از آب پر مىكردند و در برابر اسبان مىبردند . . . بدين ترتيب همه افراد و حيوانات به دست سپاهيان حضرت ( ع ) سيراب شدند ! « 1 » در كتب تاريخى حكايت‌هاى فراوانى از بخشش و گذشت سرور آزادگان حسين بن على ( ع ) نقل شده است كه اين موارد را به عنوان نمونه متذكّر شديم . اين روحيه و منش ، علاوه بر اينكه نشان دهنده سلامت روحى و تعالى شخصيت امام حسين ( ع ) است شخصيت اجتماعى آن حضرت ( ع ) را نيز بيانگر است . ايثار و فداكارى يكى از تحوّلاتى كه به بركت اسلام و در پرتو احكام نورانى قرآن و سيرهء پيامبر خاتم ( ص ) در مردم پديد آمد تحوّل در ارزش‌ها بود . مردمى كه تمام ارزش نزد آنها نژاد و قبيله و ثروت بود حاضر شدند براى دفاع از مكتب ، جان و مال و ثروت خويش را فدا كنند . و گاهى پدر و پسر هر دو در جبهه حضور پيدا مىكردند و اگر امكان شركت براى هر دو نبود بين آنان براى شركت در جهاد اختلاف پيش مىآمد كه براى حلّ مشكل از قرعه استفاده مىكردند ، چنان كه در جنگ احد پدر « خثيمه » آمد و به پيامبر ( ص ) عرض كرد : « تأسف مىخورم كه توفيق حضور در جنگ بدر را نيافتم ، قرعه به نام پسرم افتاد و او به فيض شهادت نايل شد . . . يا رسول‌الله ! از خداوند براى من شهادت در راه خدا را طلب كنيد . » « 2 »

--> ( 1 ) - الارشاد ، ص 426 . ( 2 ) - المغازى ، محمد بن عمر بن واقدى ، ج 1 ، تحقيق دكتر مارسدن جونس ، 1414 ه . ق . ص 213 .