روز عاشوراى سال 61 هجرى نمايان گرديد . آنگاه كه انواع مصيبت‌ها بر آن حضرت ( ع ) وارد شد و همهء عزيزانش در منظرش به شهادت رسيدند . « اربلى » ( ره ) در اين باره مىگويد : شجاعة الحسين يضرب بها المثل ، و صبره فىالحرب اعجز الاوائل والاواخر « 1 » شجاعت حسين ( ع ) ضرب‌المثل است ؛ و صبرش در جنگ ، ( صابرين ) اوّلين و آخرين را عاجز ساخت . امام حسين ( ع ) در حالى كه مىديد فرزندانش و اهل‌بيتش از تشنگى در نهايت سختى هستند و تمام راه‌هاى نجات بسته است و يارانش و پسرانش به شهادت رسيده‌اند ، خاندانش را به صبر و بردبارى دعوت كرد « 2 » و خودش در نهايت صلابت و متانت عازم نبرد با خيل عظيم دشمن گرديد . و در واپسين دم حيات نيز صبر بر قضاى الهى را زمزمه مىكرد : صَبْراً عَلى قَضائِكَ يا رَبِّ لا الهَ سِواك . . . صَبْراً عَلى حُكْمِكَ يا غِياثَ مَنْ لا غِياث لَهُ . « 3 » اى پروردگارِ من كه خدايى به جز تو نيست بر قضاء تو بردبارم . . . اى فريادرس كسى كه فريادرسى ندارد بر حكم و تقدير تو راضىام . مطالبى كه در بحث توكّل و رضا و تسليم امام حسين ( ع ) مطرح شد مؤيد و مكمّل اين موضوع است . در اين جا بحث « شخصيت فردى امام حسين ( ع ) » را به پايان مىبريم و برخى از صفات و خصائص ديگر آن حضرت ( ع ) را كه به نحوى زمينه‌ساز حادثه كربلا بوده‌اند ، تحت عنوان « اخلاق اجتماعى امام ( ع ) » مطرح مىكنيم .

--> ( 1 ) - كشف الغمّه ، ج 2 ، ص 229 . ( 2 ) - موسوعة كلمات الامام الحسين ( ع ) ، ص 465 . ( 3 ) - مقتل الحسين ( ع ) ، مقرّم ، ص 357 .