وَ ( لَمْ يُولَدْ ) : لَمْ يُتَوَلَّدْ مِنْ شَىْءٍ وَ لَمْ يَخْرُجْ مِنْ شَىْءٍ كَما تَخْرُجُ الْاشْياءُ الْكَثيفَةُ مِنْ عَناصِرِها ، كَالشَّىْءِ مِنْ الشَّىءِ وَالدّابَةِ مِنَ الدّابَةِ ، وَالنَّباتِ مِنَ الْارْضِ وَالْماءِ مِنَ اليَنابيعَ ، وَالْاثْمارِ مِنَ الْاشْجارِ ، وَ لا كَما تَخْرُجُ الْاشْياءُ اللَّطيفَةُ مِنْ مَراكِزِها كَالْبَصَرِ مِنَ الْعَيْنِ . . . هُوَ اللَّهُ الصَّمَدُ الَّذى لا مِنْ شَىءٍ وَ لا عَلى شَىْءٍ ، مُبْدِعُ الْاشْياءِ وَ خالِقُها ، وَ مُنْشِىءُ الْاشْياءِ بِقُدْرَتَهِ ، . . . « 1 » همانا خداى سبحان پس از آنكه فرمود : « اللَّه‌احدٌ اللَّه‌الصَّمَد » « صَمد » را تفسير كرد ، به اينكه فرمود : « لَمْ يَلِد و لَمْ يُولَد وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً احَدٌ . » « لَمْ يَلِدْ » يعنى شىء متكثّر همانند فرزند و ساير چيزها كه از مخلوقات خارج مىگردد از او [ خدا ] خارج نشده است . همچنين چيز غير متكثّر ( لطيف ) از او خارج نشده است . و حالات نفسانى همانند چرت ، خواب ، هوشيارى ، ناراحتى ، غم ، سرور ، خنده ، گريه ، ترس ، اميد ، علاقه ، تنفر ، گرسنگى و تشنگى بر او عارض نمىشود و خدا برتر از اين است كه شىء مركب يا غير مركب از او خارج شود و از او متولّد گردد . « وَ لَمْ يُولد » يعنى [ خدا ] از چيزى متولد نشده و از چيزى خارج نگرديده است ، چنان كه اشياء مركّب از عناصر به‌وجود آمدند مثل خروج شىء از شىء و حيوان از حيوان و گياه از زمين و آب از چشمه‌ها و ميوه‌ها از درختان . . . و نه چنان كه اشياء لطيف از مراكزشان خارج مىشوند ، همانند نگاه از ديده . . . او « صمد » است يعنى نه از چيزى است و نه بر چيزى ؛ او بوجود آورنده اشياء و خالق آنها و ايجاد كننده آنها با قدرتش مىباشد . آگاهى به عرفان و اخلاق يكى از جلوه‌هاى زيباى علم و معرفت امام حسين ( ع ) بيانات عرفانى و اخلاقى آن بزرگوار است كه در قالب ادعيه ، اشعار و خطبه‌ها به يادگار مانده است . مكتب عرفانى امام حسين ( ع ) عبارت است از توازن بين دنيا و آخرت و اعتدال منطقى بين زهد و مسؤوليت‌هاى اجتماعى ؛ همچنين سير و سلوك اخلاقى و عرفانى آن حضرت ( ع )

--> ( 1 ) - موسوعةُ كلمات الامام الحسين ( ع ) ، ص 569 ، به نقل از بحارالانوار ، ج 3 ، ص 223 ؛ كنزالدقائق ج 11 ، ص 611 ؛ نورالثقلين ، ج 5 ، ص 711 .