توكّل به خدا يكى از صفات امام حسين ( ع ) ، كه از ايمان او نشأت مىيافت اين بود كه او در تمام حركات و سكنات خود ، با اعتماد و اتّكال به خداى متعال حركت مىكرد . « توكّل » آن است كه انسان به خدا اعتماد كند و با وثوق به حُسن تدبير و تقدير او امور خودش را به او واگذار نمايد . توكّل پشتوانه محكمى در فعاليّت‌هاى انسان و در حقيقت ، تكيه‌گاهى قدرتمند و استوار در شدايد و حوادث ، عامل ثبات قدم و نهراسيدن از دشمنان و مشكلات است . امام كاظم ( ع ) فرمود : توكّل درجات مختلفى دارد . از جمله آن‌كه بر خدا توكّل كنى و به هر چه او ( عزّوجلّ ) درباره تو انجام دهد راضى باشى و يقين داشته باشى كه او در خير تو كوتاهى نمىكند و فضل خود را از تو دريغ نمىدارد . « 1 » و قرآن كريم دستور مىدهد كه مؤمنان بايد تنها به خدا تكيه كنند : « وَ عَلَى اللّهِ فَلْيَتَوَكَّل‌ِالْمُؤْمنونَ » « 2 » امام حسين ( ع ) با ايمان و يقينى كه به قدرت لا يزال خداى متعال داشت ، همواره توكّلش به خدا بود . در آغاز حركت از مدينه ، در وصيتى كه به برادرش محمّد حنفيه داشت ، ضمن بيان انگيزه و هدف از قيام خويش نوشت : « ما تُوفيقى الَّا بِاللَّهِ ، عَليه تَوَكَّلْتُ وَ اليه انيبُ » « 3 » و اگر چنين اعتمادى به خدا نداشت هرگز نمىتوانست نهضت عظيمى همانند عاشورا را بر ضد قدرت مخوف بنىاميّه سازماندهى كند . امام حسين ( ع ) حتى بر ياران و اصحابش نيز تكيه نداشت . از اين رو از آنان خواست او را تنها بگذارند و در صورتى كه مايل هستند برگردند . « 4 » و هنگامى كه حبيب بن مظاهر با اذن امام ( ع ) ، از عده‌اى از طايفه بنىاسد كه نزديك خيمه‌هاى حضرت ( ع ) بودند دعوت كرد تا به حمايت امام حسين ( ع ) برخيزند ، آنها

--> ( 1 ) - اصول كافى ، ج 2 ، ص 65 ، حديث 1587 ، از چاپ دار صعب ، دارالتعارف بيروت . ( 2 ) - آل عمران ( 3 ) ، آيه 160 . ( 3 ) - بحارالانوار ، ج 44 ، ص 330 ؛ مقتل الحسين ، خوارزمى ، ج 1 ، ص 273 . ( 4 ) - موسوعة كلمات الامام الحسين ( ع ) ، ص 395 .