قبل‌از اينكه اين مبارزات حضرت ( ع ) را مرور كنيم درباره علل عدم قيام او درعصر معاويه نكاتى ذكر مىكنيم . دربارهء اينكه چرا امام حسين ( ع ) در عصر معاويه قيام نكرد ، مورّخان سه عامل عمده را يادآور شده‌اند : - شخصيّت و روش حكومتى معاويه - پيمان صلح امام حسن ( ع ) با معاويه - حاكميّت روحيه عافيت‌طلبى و سازش در جامعه اسلامى اكنون به اختصار عوامل فوق را تبيين مىكنيم . 1 - 1 . شخصيت و روش حكومتى معاويه يكى از دلايلى كه امام حسين ( ع ) قيام در عصر معاويه را سودمند نمىدانست ، شخصيّت پيچيده معاويه و شيوه حكمرانى وى بود . معاويه در حيله‌گرى و دسيسه‌چينى سرآمد روزگار خويش بود . چنان كه قبلًا به تفصيل گذشت ، او هرگز به خدا و پيامبر ( ص ) ايمان نياورد ؛ امّا خلافت خود را به نام دين و پيامبر ( ص ) پيش مىبرد . او بسيارى از مردم ساده و نادان شام ، حجاز و عراق را بدين وسيله فريفته بود . وى در عين حال كه آدم فاسق و فاسدى بود ، هرگز تظاهر به فسق و فجور نمىكرد . و اگر كارهاى ناپسندى از وى و كارگزارانش سر مىزد ، آنها را توجيه مىنمود . تقويت فرقهء « مرجئه » و « جبريّه » از طرف معاويه در اين راستا صورت گرفته است . او مخالفان خود را به صورت‌هاى بسيار پيچيده از ميان برمىداشت . نمونه بارز آن مسموم كردن امام حسن ( ع ) توسّط همسرش و كشتن مالك اشتر به وسيله عسل زهرآلود است . معاويه در مواردى بسيار بردبارى نشان مىداد . چنان كه مىگفت : . . . تا زمانى كه مردم ميان ما و سلطنت ما حايل نشوند ، ما ميان آنان و زبانشان حايل نمىشويم ( و جلوى انتقادشان را نمىگيريم ) . « 1 »

--> ( 1 ) - عيون الاخبار ، ابن قتيبه دينورى ، ص 1 و 325 .