پژوهشكده تحقيقات اسلامى

79

زمينه هاى قيام امام حسين (ع) (فارسى)

همانا ما پيغمبران خود را با ادلّه و معجزات ( به‌سوى خلق ) فرستاديم و كتاب و ميزان به ايشان داديم تا مردم به راستى و عدل گرايش پيدا كنند . و براى تحقّق اين هدف مؤمنين را به عدل و قسط فرمان داد : « يا ايُّهَا الَّذينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامينَ بِالْقِسْطِ » « 1 » اى اهل ايمان برپا كنندهء عدالت باشيد . و به مؤمنين سفارش كرد كه حتى عداوت ديگران نبايد آنها را از مسير حق و عدالت خارج كند : « وَ لا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَئَانُ قَوْمٍ عَلى الَّا تَعْدِلُوا اعْدِلُوا هُوَ اقْرَبُ لِلتَّقْوى » « 2 » ؛ البتّه شما را نبايد عداوت گروهى بر آن دارد كه از طريق عدل بيرون رويد . عدالت داشته باشيد كه عدل به تقوا نزديك‌تر است . استاد مطهرى قدس سره مىنويسد : « اسلام كه طرز تفكّرها را عوض كرد به اين معنى است كه ارزش‌ها را بالا و پايين آورد ، ارزش‌هايى كه در حدّ صفر بود - مانند تقوا - در درجه اعلى قرار داد . . . و ارزش‌هاى خيلى بالا را از قبيل خون و نژاد و غير آن را پايين آورد . . . . عدالت يكى از مسائلى است كه به‌وسيله اسلام حيات و زندگى را از سر گرفت و ارزش فوق‌العاده يافت . » « 3 » على عليه السلام در پاسخ كسى كه پرسيد : « آيا عدالت شريف‌تر است يا بخشندگى ؟ » فرمود : عدل از ديدگاه اجتماعى بالاتر است . زيرا عدل جريان‌ها را در مجراى طبيعى خود قرار مىدهد امّا جود و بخشش جريان‌ها را از مجراى طبيعى خود خارج مىسازد . همچنين عدالت قانونى است عام و مدير و مدبّرى است كلّى و شامل ، كه همه اجتماع را دربرمىگيرد و بزرگ‌راهى است كه همه بايد از آن بروند . امّا جود و بخشش يك حالت استثنايى و غير كلّى است . « 4 » از ديدگاه اسلام تعادل اجتماع و سلامت پيكر اجتماع و آرامش روح آن به عدالت

--> ( 1 ) - نساء ( 4 ) ، آيهء 135 . ( 2 ) - مائده ( 5 ) ، آيهء 8 . ( 3 ) - سيرى در نهج‌البلاغه ، شهيد مطهّرى قدس سره ، ص 110 . ( 4 ) - نهج‌البلاغه ، حكمت 437 .