پژوهشكده تحقيقات اسلامى

43

زمينه هاى قيام امام حسين (ع) (فارسى)

كردند . و آيه شريفهء « الْهكُمُ التَّكاثُرُ حَتّى زُرْتُمُ الْمَقابِرَ » « 1 » به‌همين معنا دلالت مىكند . « 2 » برخى از مورّخان همانند هشام بن كلبى و ديگران اين جريان را درباره قبيله بنىحارثه و بنىحارث دانسته‌اند كه در نتيجه فرقى نمىكند . اصلِ جريان به گواهى قرآن كريم صادق است . امير بيان على عليه السلام دربارهء تكبّر و غرور توانگران مىفرمايد : « وَ امَّا الْاغْنِياءُ مِنْ مُتْرَفَةِ الْامَمِ ، فَتَعَصَّبُوا لِآثارِ مَواقِعِ النِّعَمِ ، فَقالُوا : « نَحْنُ اكْثَرُ امْوالًا وَ اوْلاداً وَ ما نَحْنُ بِمُعَذَّبين » « 3 » و اما ثروتمندان عيّاشِ ملّت‌ها ، تعصّباتشان و كبرشان به‌واسطه زر و زيور و دارايى آنهاست چنان كه خود مىگفتند : « ثروت و فرزندان ما از همه بيشتر است و هرگز مجازات نمىشويم . » و محكم‌ترين دليل در كبر و غرور توانگران عصر جاهلى كلام خداى سبحان است كه مىفرمايد : « وَ كَذلِكَ فَتَنَّا بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لِيَقُولُوا اهؤُلاءِ مَنَّ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنْ بَيْنِنا » « 4 » و همچنين ما برخى را به برخى ديگر ( اغنيا را به فقرا ) بيازموديم تا آنكه ( به طعنه و مسخره و انكار ) گويند : آيا اين فقيران را خدا در ميان ما منّت گذارده و ( به نعمت ايمان برترى داده است ؟ ! ) براى آنها غير قابل تصوّر بود كه خداوند متعال افراد فقير و ضعيف را مورد عنايت و لطف خود قرار دهد ؛ چنان كه مترفين و زرداران عصر حضرت نوح عليه السلام به او گفتند : « انُؤْمِنُ لَكَ وَ اتّبَعَكَ الْارْذَلُونَ » « 5 » آيا ما به تو ايمان بياوريم درحالى كه افراد پست و بىارزش از تو پيروى كرده‌اند ؟ !

--> ( 1 ) - تكاثر ، آيات 1 - 2 ؛ افزون‌طلبى ( و تفاخر ) شما را به خود مشغول داشته ( و از خدا غافل نموده است . تا آنجا كه به ديدار قبرها رفتيد ( و قبور مردگان را برشمرديد و به آن افتخار كرديد . ) ( 2 ) - بلوغ الارب ، ص 279 . ( 3 ) - نهج‌البلاغه ، خطبهء 192 . ( 4 ) - انعام ( 6 ) ، آيهء 53 . ( 5 ) - شعراء ( 26 ) ، آيهء 111 .