« رَبَّنا انَّنا اطَعْنا سادَتَنا وَ كُبَرائَنا فَاضَّلُونَا السَّبيلا » « 1 » پروردگارا ما اطاعت از رؤسا و بزرگانمان كرديم و آنان ما را گمراه كردند . مؤلف « الهجاءِ والهجاؤن فى الجاهليه » مىنويسد : « زندگى در جاهليت بسيار روشن و صريح بود ؛ در جامعه جاهلى تنازع بقا و قانون بقاى اصلح ، حاكم بود . » « 2 » به ديگر سخن ، در جامعه بدوى حجاز ، نظام جنگل حكم مىكرد : « قوى غالب بود و ضعيف مغلوب ؛ شبيخون ، غارت و كشتار بىرحمانه ، فخر و مباهات شمرده مىشد ؛ و كريم به كسى مىگفتند كه نيرومند و داراى نيزه ، زن ، پسر و مال بود . ثروت اندوزى معمولًا با خشونت و خونريزى همراه بود . اين ويژگىهاى اجتماع بدوى وقتى با فقدان حكومت مركزى و قوانين عادلانه همراه مىشد ، زمينه را براى زمامدارى لجام گسيخته حكّامِ محلى پديد مىآورد . « 3 » تفصيل اين مطالب در بخش زمينه‌هاى سياسى قيام امام حسين عليه السلام خواهد آمد .

--> ( 1 ) - احزاب ( 33 ) ، آيهء 67 . ( 2 ) - الهجاء والهجاؤن فى الجاهليه ، م . محمد حسين ، ج 1 ، ص 83 . ( 3 ) - همان ، ص 80 .