محزون فرمود : « هان ! به هوش باشيد كه دست از ريسمان اطاعت برگرفته‌ايد . و با تجديد رسوم جاهليت دژ محكم الهى را در هم شكسته‌ايد . . . آگاه باشيد ! كه پس از هجرت ، [ دوباره ] همچون اعراب باديه نشين شده‌ايد ، و بعد از اخوّت و برادرى و اتحاد و الفت به احزاب مختلف تقسيم گشته‌ايد ، از اسلام به‌نام آن اكتفا كرده‌ايد و از ايمان جز تصوّر و ترسيمى از آن چيزى نمىشناسيد . . . . گويا مىخواهيد با هتك حريم الهى و نقض پيمانى كه خداوند آن را مرز قانون خويش در زمين و موجب امنيت مخلوقش قرار داده ، اسلام را وارونه كنيد . . . ! » « 1 » تشديد جريان رجعت وقتى مفسّر و مدافع قرآن كريم على بن ابىطالب عليه السلام از حق خود يعنى حكومت محروم شد و اهل بيت پيغمبر صلى الله عليه و آله مهجور شدند ، جريان رجعت سرعت يافت و در طول بيست و پنج سال خلافت خلفاى سه‌گانه انحرافات و بدعت‌هاى زيادى پديد آمد . لذا هنگامى كه على عليه السلام زعامت جامعه را پذيرفت ، اصلاحات داخلى را بر هر امر ديگرى ترجيح داد . لكن جبهه نفاق در عصر خلفا ، مخصوصاً زمان عثمان در پرتو قدرت سياسى توانسته بود قدرت اقتصادى و نظامى قابل توجّهى به دست آورد . به همين جهت با ايجاد جنگ‌هاى داخلى و مشكلات ديگر مانع اصلاحات على عليه السلام گرديد و با شهادت مظلومانه آن رادمرد الهى ، برنامه‌هاى اصلاحى او ناتمام ماند . و با استيلاى بنىاميّه بر جهان اسلام ، جبهه نفاق با قدرت بيشترى جامعه را به‌سوى انحطاط و تباهى سوق داد ؛ و در اواخر حكومت معاوية بن ابىسفيان فساد و تباهى به اوج خود رسيد و بسيارى از عقايد و خلق و خوهاى جاهلى احيا گرديد و سنّت پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و قرآن كريم رو به زوال نهاد . لذا امام حسين عليه السلام براى احياء دين اسلام و سنن بر باد رفته آن ، قيام كرد . و فرمود : « من شما را به كتاب خدا و سنّت پيامبرش فرا مىخوانم ، زيرا سنّت پيامبر صلى الله عليه و آله از

--> ( 1 ) - نهج‌البلاغه ، خطبهء 192 .