انَّ النّاسَ عادُوا بَعْدَ ما قُبِضَ رَسُولُ اللّه صلى الله عليه و آله اهلَ جاهِليّةِ . « 1 » امام باقر عليه السلام جاهليت و ارتباط آن با حادثه عاشورا ارتباطِ باورها و خُلقيات عصر جاهلى با حادثه خونين عاشورا مسأله بسيار مهمّى است از اين رو در آغاز بحث مطالبى را درباره آن بيان مىكنيم : حوادث اجتماعى هر اندازه بزرگ‌تر و مهم‌ّتر باشند علل و زمينه‌هاى پيدايش آنها ، از نظر زمانى طولانىتر است و عوامل زيادترى در پيدايش آن‌ها دخيل هستند . انقلاب‌هاى اجتماعى نيز از آن جهت كه واكنش‌هايى هستند عليه اوضاع حاكم ، وقتى منجر به خشونت و خونريزى مىشوند از اين لحاظ علاوه‌بر موارد مذكور ويژگى خاصّى نيز مىيابند . بنابراين عوامل پيدايش برخى از رويدادهاى سياسى اجتماعى به روزها ، يا حداكثر ، چند ماه قبل برمىگردد درحالى كه علل برخى ديگر از آنها را بايد در ده‌ها سال قبل از تاريخ وقوع ، جست و جو كرد .

--> ( 1 ) - بحارالانوار ، مجلسى قدس سره ، ج 28 ، ص 255 ، روايت 39 ، باب 4 . « مردم بعد از رحلت پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله به جاهليت برگشتند . »