البته ، اينكه عملًا پيرامون يك حادثه چه مقدار تحقيق و بررسى صورت گيرد ، به ميزان اهمّيت و حساسيت و نقش آن حادثه در تاريخ و فرهنگ يك ملّت و يا ملّت‌هاى جهان بستگى دارد . در اين رابطه قيام آرمانى امام حسين عليه السلام به‌عنوان يكى از مهم‌ترين حوادث جهان و نيز از مهم‌ترين حوادث تاريخ اسلام بعد از بعثت نبى خاتم صلى الله عليه و آله است . لذا براى مسلمانان بويژه شيعيان جهان از اهميت فوق‌العاده‌اى برخوردار است . در واقع ، قيام عاشورا نه‌تنها در عصر آن حضرت عليه السلام دفاعى جانانه از اسلام و هويت جامعه اسلامى بود ، بلكه امام حسين عليه السلام با نهضت حكيمانه و خونين خود براى هميشهء تاريخ ، دژى استوار و تسخيرناپذير در برابر همه شيطنت‌ها و تزويرهاى دشمنان خارجى و داخلى اسلام و مسلمانان بنا كرد . از اين رو جا دارد جوانب مختلف اين دژ استوار ، جهت بهره‌بردارى بهتر و كامل‌تر ، هر چه بيشتر شناخته و حراست گردد . موضوع اين تحقيق در اين تحقيق اجمالًا عوامل و زمينه‌هاى تحقق نهضت عاشورا مورد بحث و بررسى قرار گرفته است . چه اينكه در اين باره مطالب گوناگونى ابراز شده است ، برخى از محققان علت اصلى قيام امام حسين عليه السلام را دعوت مردم كوفه دانسته‌اند و برخى ديگر ، درخواست بيعت يزيد از امام عليه السلام را مهم‌ترين عامل شمرده‌اند و برخى ، انحرافات سياسى و فرهنگى را علت تامّه قيام عاشورا مىدانند و برخى عوامل قومى و قبيله‌اى را مطرح كرده‌اند . به هر حال ، هر كس از زاويه خاصى به اين نهضت الهى نگريسته ، و مطالبى اظهار كرده است و كمتر اثرى ملاحظه شده است كه به مجموع عوامل و علل پرداخته باشد . « 1 » لذا اين مسأله مقتضى تحقيقى جامع و همه‌جانبه بود .

--> ( 1 ) - شهيد مطهرى قدس سره نيز در كتاب حماسه حسينى امّهات مطالب را متذكر شده‌اند ليكن به‌صورت عينى و جزيى بحث زمينه‌هاى قيام را مطرح نكرده‌اند .