همينطور شناخت انسان كامل و ولىّ ، جز با اختيار وى كه موجب حصول قطع و يقين به عبور از حجب ظلمانيّه نفسيّه و نوريّه و مراتب اسماء و صفات كليّه و فناء ذاتى در ذات احديّت است حاصل نمىشود . و اين علم و يقين چه بسا با مكالمات و مباحثات در مراتب اسماء و صفات و حتّى تأمّل و تدقيق دركيفيّت صدور افعال و اعمال ولىّ ، در ظروف و شرائط مختلفه و حصول و نتيجه از مقام اثبات به ثبوت و برهان لمّ مىباشد . چنانچه در معرفت و شناخت انبياء عظام مطلب از اين قرار است و آيات قرآن بر اين معنى صراحت دارد ؛ همچنين دربارهء ائمّهء هدى صلوات الله عليهم أجمعين چنين بود . معجزات اولياء عظام كه حاكى از تعلّق و ربط ظهور نفس امام در مقام فعل به مبدأ ولايت مطلقه دارد ، و يا مباحثات أميرمؤمنان علىّ بن ابىطالب و صادقَيْن آل محمّد ، و مجالس حضرت علىّ بن موسى الرّضا در حضور مأمون و جميع علماء اديان و حضرت جواد الأئمّه و ساير حضرات معصومين صلوات الله عليهم أجمعين از اين باب است . البتّه ممكن است در بعضى مواقع نادره ، عنايت الهى بدون توسّل به وسائط و اسباب مذكوره موجب قطع و علم به مقام ثبوت گردد . در اينجا به نكته‌اى فوق العاده مهمّ و قابل ذكر اشاره مىشود ؛ و آن اينكه با توجّه به مطالب فوق الذّكر و اهمّيّت علم و يقين به مرتبه استاد و ولىّ در مقام تربيت و دستگيرى ، دستورات و اوامر ولىّ كامل و استاد و اصل از حجيّت ذاتيّه برخوردار و به دلالت طبعيّه و عقليّه ( نه وضعيّه ) بر صدق مقال و صحّت رفتار شاهد است . گرچه در بعضى موارد از باب اضطرار و اتمام حجّت نظير واقعهء غدير و نصب اميرالمؤمنين عليه‌السّلام به ولايت و خلافت و امارت بر مسلمين مقام اثبات و دلالت وضعيّه هم مؤيّد و مسدّد بوده است . در صورت عدم وصول سالك به فناء ذاتى ، حجّيّت كلام او بايد توسّط . . . امّا در غير اين صورت ( عدم وصول سالك به فناء ذاتى ) حجيّت كلام او و تنجُّز اوامر و نواهى او با توجّه به عدم تحقّق مقام ثبوت ، قطعاً بايد توسّط ولىّ كامل در